سيد علي اكبر قرشي
74
قاموس قرآن ( فارسي )
* ( مِنْهُمْ لَه عَذابٌ عَظِيمٌ ) * نور : 11 . بعضى « كبر » را در آيه بضمّ كاف خواندهاند مراد از آن معظم شىء است . ضمير « كبره » راجع بافك واقع در صدر آيه است ، گويند مراد از * ( « وَالَّذِي تَوَلَّى » ) * عبد اللَّه بن ابىّ است كه در اشاعهء افك پا فشارى ميكرد . يعنى : آنكه بمعظم افك مباشرت كرده براى اوست عذابى بزرگ . * ( إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ ) * غافر : 56 . نيست در سينه هاشان مگر تكبّر و خود بزرگ بينى . تكبّر : نيز به همان معنى است و شايد تكلَّف در آن منظور باشد يعنى به زور خودش را كبير ميداند بدترين تكبّر آنست كه در برابر امر خدا تكبّر و از قبول آن امتناع كند * ( فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها . . . ) * اعراف : 13 . استكبار آنست كه اظهار بزرگى و تكبّر كند با آنكه اهلش نيست * ( أَبى وَاسْتَكْبَرَ وَكانَ مِنَ الْكافِرِينَ ) * بقره : 34 . و آيات قرآن همه در اين زمينه است . متكبر : از اسماء حسنى است * ( السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ ) * حشر : 23 . و آن بمعنى صاحب كبرياء و صاحب عظمت است چنان كه زمخشرى گفته : « البليغ الكبرياء و العظمة » در اقرب الموارد ميگويد : « تكبّر الرّجل : كان ذا كبرياء » در الميزان آمده : متكبّر آنست كه متلبّس بكبرياء و در آن ظاهر باشد . اين صفت در خداوند صادق است زيرا كبرياء و عظمت حقيقى از آن اوست . كُبّار : ( بضمّ كاف ) مبالغهء كبير است * ( وَمَكَرُوا مَكْراً كُبَّاراً ) * نوح : 22 . حيله كردند حيلهء بسيار بزرگ . آن با تشديد و تخفيف هر دو خوانده شده است . كبائر 1 - * ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً ) * نساء : 31 . 2 - * ( وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الإِثْمِ وَالْفَواحِشَ وَإِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ ) *