سيد علي اكبر قرشي
45
قاموس قرآن ( فارسي )
مجمع گفته جمع قاع است ولى آن ظاهرا در آيه مفرد است در كشّاف گفته قيعه بمعنى قاع و يا جمع قاع است در اقرب الموارد نيز مفرد بودن آن را نقل كرده است و آن بمعنى زمين وسيع و هموار است يعنى آنان كه كافراند اعمالشان مانند سرابى است در بيابان هموار كه تشنه آن را آب ميپندارد اشاره به بىاثر بودن اعمال كفّار است نسبت بآخرت . قول : قول و قيل بمعنى مطلق سخن گفتن و سخن است در اقرب الموارد گفته : قول بمعنى كلام يا هر لفظى است كه زبان آن را افشاء مىكند تمام باشد يا ناقص قاموس نيز چنين گفته است . در مجمع فرموده : قول در كلام عرب موضوع است براى حكايت چنان كه گوئى « قال زيد - خرج عمرو » راغب گويد : قول و قيل يكى است قول بر وجوهى به كار رود اظهر آنها كلمه يا كلمات مركب از حروف است كه بوسيلهء تكلم ظاهر شود مفرد باشد يا مركَّب . قول در قرآن در وجوهى به كار رفته كه ذيلا ببعضى اشاره مىشود : 1 - سخن معمولى و متداول * ( قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً ) * بقره : 263 . در مقابل سائل و فقير سخن متعارف و زبان خوش و گذشت بهتر از صدقه ايست كه در پى آن اذيّت باشد * ( إِلَّا قِيلًا سَلاماً سَلاماً ) * واقعة : 26 . 2 - قول خدا يا بوسيلهء خلق صوت است مثل صدائيكه از درخت بر موسى رسيد * ( فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ يا مُوسى . إِنِّي أَنَا رَبُّكَ ) * طه : 11 و 12 . * ( قالَ أَلْقِها يا مُوسى ) * . . . * ( قالَ خُذْها وَلا تَخَفْ ) * طه : 19 - 21 . و يا بوسيلهء فهماندن مطلب و الهام و وحى است مثل * ( وَإِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً ) * بقره : 30 . كه شايد بوسيلهء فهماندن و الهام بوده باشد * ( إِذْ قالَ الله يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ ) * مائده : 110 . و يا اراده باشد كه با قول تعبير