سيد علي اكبر قرشي

31

قاموس قرآن ( فارسي )

* ( يَشاءُ وَيَقْدِرُ . . . ) * شورى : 12 . در اقرب الموارد گويد : مقلاد بمعنى كليد و خزانه . . . جمع آن مقاليد است در مجمع واحد آن را مقليد و مقلاد و معنى آن را مفتاح و خزانه نقل كرده است ولى در كشّاف و جوامع الجامع آن را كليدها معنى كرده و گفته از لفظ خود مفرد ندارد و كشاف بقولى مفرد آن را مقليد نقل مىكند . پس مقاليد در آيه بمعنى كليدها يا خزائن است و خزانه هاى آسمان و زمين براى خداست يعنى او مالك امر و حاكم آنهاست . ولى نگارنده بقرينهء * ( وَلِلَّه خَزائِنُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * منافقون : 7 . ترجيح مىدهم كه مراد خزائن باشد و در « خزن » راجع به آن صحبت شده است در نهج البلاغه خطبهء 131 فرموده « و قذفت اليه السّموات و الارضون مقاليدها » آسمانها و زمينها كليدهاى خود را بسوى خدا انداخته‌اند و در خطبهء 136 در وصف امام عصر عليه السّلام فرموده « و تخرج له الارض من افاليذ كبدها و تلقى اليه سلما مقاليدها » . قلع : كندن . * ( وَقِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَيا سَماءُ أَقْلِعِي ) * هود : 44 . اقلاع بمعنى امساك است يعنى گفته شد اى زمين آبت را فرو بر واى آسمان باز گير . اين كلمه يك بار بيشتر در قرآن نيامده است . قليل : كم ، مقابل زياد و كنايه از بىمقدار مقابل عزيز . مثل * ( وَقَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ ) * سباء : 13 . * ( ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ . وَقَلِيلٌ مِنَ الآخِرِينَ ) * واقعة : 13 و 14 . كه بمعنى كم است و مثل * ( قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ وَالآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى ) * نساء : 77 . بگو متاع دنيا در مقابل آخرت حقير و ناچيز است . إقلال * ( وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِه حَتَّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالًا سُقْناه لِبَلَدٍ مَيِّتٍ . . . ) * اعراف : 57 . اقلال بمعنى حمل و برداشتن است ، در مجمع فرموده : اقلال برداشتن چيزى است كه نسبت بقدرت حامل قليل و كم مىشود . يعنى او كسى است كه بادها را پيش از باران مژده