است كه با چشم يا گوش درك شود كلام با گوش و كلم ( زخم ) با چشم درك مىشود « كلَّمته » يعنى به او زخمى زدم كه اثرش ظاهر شد . در مجمع فرموده : كلم بمعنى زخم است و معناى اصلى آن تأثير مىباشد كلم ( زخم ) اثرى است دلالت بر زخمزن دارد و كلام اثرى است دلالت بر معنى دارد . ظاهرا كلام راغب نيز بكلام مجمع راجع است . در شرح جامى گويد : علَّت اين تسميه آنست كه كلمه و كلام در نفوس و اذهان اثر مىكند مانند زخمها در اجسام . پس منطوق انسان را از آنجهت كلمه و كلام گويند كه در اذهان اثر ميگذارند بواسطهء دلالت بر معانى خود . تكليم و تكلَّم هر دو بمعنى سخن گفتن است و در اولى مفعول منظور است بخلاف دومى مثل * ( وَكَلَّمَ الله مُوسى تَكْلِيماً ) * نساء : 164 . خدا با موسى بطور مخصوصى سخن گفت . و مثل * ( لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَه الرَّحْمنُ ) * نباء : 38 . سخن نميگويند مگر آنكه خدا اذنش داده است . كلمه در قرآن كلمه در قرآن به چند معنى آمده است : 1 - لفظ و سخن . * ( يَحْلِفُونَ بِالله ما قالُوا وَلَقَدْ قالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ ) * توبه : 74 . كه مراد كلام كفر آميز است * ( كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلَّا كَذِباً ) * كهف : 5 . 2 - عيسى عليه السّلام * ( إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ الله وَكَلِمَتُه أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ ) * نساء : 171 . * ( إِنَّ الله يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْه اسْمُه الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ) * آل عمران : 45 . ظاهرا عيسى عليه السّلام از آنجهت كلمة خوانده شده كه وجودش اثر بخصوصى بود از جانب خدا ، گر چه مخلوق همه كلمات اللَّه‌اند ولى اين عنايت در اثر بىپدر بودن در عيسى عليه السّلام بيشتر است . بعضى گفته‌اند : علت اين تسميه آنست كه آنحضرت در اثر كلمهء * ( « كُنْ » ) * از جانب خدا * ( « فَيَكُونُ » ) * شده است ولى كلمهء * ( « كُنْ » ) *