سيد علي اكبر قرشي
103
قاموس قرآن ( فارسي )
منامى و فى يقظتى » ( برهان ) . از امير المؤمنين عليه السّلام در امالى شيخ نقل شده : از روزيكه كلام رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله را دربارهء آية الكرسى شنيدم هيچ شب نخوابيدم مگر اينكه آن را خواندم . كرم : ( بر وزن فرس ) و كرامت بمعنى سخاوت ، شرافت ، نفاست و عزّت است . در صحاح و قاموس گويد : « الكرم ضدّ اللؤم » يعنى كرم ضدّ لئآمت است پس كريم بمعنى سخى است چنان كه در دو كتاب فوق و اقرب الموارد آمده * ( فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ ) * نمل : 40 . همانا پروردگار من بىنياز و سخاوتمند است . در مصباح فيومى و اقرب الموارد آمده : « كرم الشّىء كرما : نفس و عزّ فهو كريم » بنا بر اين كريم بمعنى نفيس و عزيز است * ( فَبَشِّرْه بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ ) * يس : 11 . او را بغفران و مزدى شريف و نفيس بشارت ده . راغب ميگويد : كرم اگر وصف خدا واقع شود مراد از آن احسان و نعمت آشكار خداست و اگر وصف انسان باشد نام اخلاق و افعال پسنديدهء اوست كه از وى ظاهر مىشود به كسى كريم نگويند مگر بعد از آنكه آن اخلاق و افعالى از وى ظاهر شود و هر چيزى كه در نوع خود شريف است با كرم توصيف مىشود . پس در هر جا از قرآن لفظ كريم يا كرامت و يا فعل آن آمد با در نظر گرفتن تناسب محل مىشود آن را بيكى از معانى چهار گانه كه در اول گفته شد گرفت . * ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ . . . ) * اسراء : 70 . اولاد آدم را فضيلت داديم و شرافتمند كرديم و راه خشكى و دريا را بر وى گشوديم . * ( أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ ) * اسراء : 62 . بگو اين همان است كه بر من فضيلت دادى ؟ ! * ( وَقالَ الَّذِي اشْتَراه مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِه أَكْرِمِي مَثْواه ) * يوسف : 21 . آنكه يوسف را از مصر خريد بزنش گفت اقامت و سكونت او را در اين