سيد علي اكبر قرشي
84
قاموس قرآن ( فارسي )
نظير آن ولى مىشود آن را اسم زمان گرفت يعنى : شب را لباس و زمان ستر قرار داديم كه با ظلمت خود اشياء را مىپوشاند و مردم را باستراحت مجبور مىكند و روز را زمان زندگى قرار داديم كه از فضل خدا روزى بجوئيد . مثل * ( وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباساً وَالنَّوْمَ سُباتاً وَجَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً ) * فرقان : 47 . در الميزان فرموده : معاش در آيه اسم زمان يا مكان است . عَيل : ( بفتح عين ) فقر . « عالَ يَعيلُ عيلًا : افتقر » * ( وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ الله مِنْ فَضْلِه . . . ) * توبه : 28 . اگر از فقر ترسيديد به زودى خدا شما را از فضل خويش بىنياز گرداند . عائل : فقير . * ( وَوَجَدَكَ عائِلًا فَأَغْنى ) * ضحى : 8 . در الميزان فرموده : رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فقير بود خدا او را پس از ازدواج با خديجه عليها سلام غنى گردانيد كه او مال خويش را بآنحضرت هبه كرد و مال فراوان داشت . ناگفته نماند : مقابل آيهء فوق آيهء * ( وَأَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ ) * است و از آن روشن مىشود كه مراد از « عائِل » فقير است نه فقر از هدايت و غيره و چون سوره مكَّى است قهرا * ( فَأَغْنى ) * بوسيلهء ثروت خديجه سلام اللَّه عليها بوده است . عين : چشم . چشمه . مثل * ( وَكَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ ) * مائده : 45 . كه بمعنى چشم است و مثل * ( فَانْفَجَرَتْ مِنْه اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً ) * بقره : 60 . كه بمعنى چشمه است با مراجعه به قرآن خواهيم ديد كه جمع عين بمعنى چشم اعين است مثل * ( وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها ) * اعراف : 179 . و جمع عين بمعنى چشمه عيون . مثل * ( إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ ) * حجر : 45 . به نظر راغب معناى اصلى عين چشم است و معانى ديگر بعنايت مىباشد حتى چشمه را از آن عين گويند كه مثل چشم داراى آب است . گاهى از عين نظارت و حفظ و