سيد علي اكبر قرشي
53
قاموس قرآن ( فارسي )
45 . اين كلمه به صورت * ( يَعْمَهُونَ ) * هفت بار در قرآن كريم آمده و همه دربارهء كفّار و منافقان است . عمى : كورى . بفقدان بصيرت و جهل و ضلالت و اشتباه نيز اطلاق مىشود . مثل * ( لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعْرَجِ حَرَجٌ ) * فتح : 17 - نور : 61 . * ( عَبَسَ وَتَوَلَّى . أَنْ جاءَه الأَعْمى ) * عبس : 1 و 2 . كه هر دو در كورى ظاهرى است و مثل * ( وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى ) * فصّلت : 17 . كه در ضلالت و گمراهى به كار رفته و مثل * ( قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِه وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها ) * انعام : 104 . در وصف فاقد چشم گويند : اعمى چنان كه گذشت و در وصف فاقد بصيرت گويند : اعمى و عم چنان كه راغب گفته ، جمع « عم » عمون است مثل * ( بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْها بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ ) * نمل : 66 . طبرسى ذيل آيهء * ( إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً عَمِينَ ) * اعراف : 64 . فرموده : آنگاه كه شخص اعمى القلب باشد گويند : « رجل عم » . جمع اعمى عمى بر وزن قفل و عميان بر وزن سلطان آيد مثل * ( صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ ) * بقره : 18 . و * ( إِذا ذُكِّرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمًّا وَعُمْياناً ) * فرقان : 73 . * ( وَيَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ ما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الأَنْباءُ يَوْمَئِذٍ فَهُمْ لا يَتَساءَلُونَ قصص : 65 و 66 . كور شدن خبرها كنايه از آنست كه جوابى و خبرى پيدا نميكنند . ممكن است « عميت » را در آيه مخفى ماندن و اشتباه معنى كرد چنان كه در مجمع فرموده در اقرب الموارد هست : « عمى عليه الامر : التبس و اشتبه » . يعنى : روزى خدا ندايشان كند و گويد : چه جوابى بپيامبران داديد ( آنگاه كه شما را بايمان و عمل دعوت كردند ) خبرها بر آنان كور و مخفى ميشوند و جوابى پيدا نميكنند و از يكديگر نيز نمىپرسند چه جوابى بدهيم زيرا همه در مخفى ماندن جواب و نداشتن عذر مساوىاند .