امان مبدل كرديم تا آنها بفراوانى و وسعت رسيده و گفتند ( وجود سرّاء و ضرّاء امتحان نيست بلكه ) پدرانمان نيز گرفتارى و راحتى ديده‌اند و قرار دنيا همين است آنگاه فرمايد : * ( فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً ) * . در آيهء زير كه عبارت اخراى آيهء فوق است جملهء * ( فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ ) * بجاى * ( حَتَّى عَفَوْا ) * آمده است . * ( وَلَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ) * . . . * ( فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِه فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً . . . ) * انعام : 42 و 44 . بنا بر اين * ( عَفَوْا ) * در آيه زياد شدن و بفراوانى رسيدن است . اهل تفسير نيز آن را كثرت معنى كرده‌اند الميزان بعيد نميداند كه * ( عَفَوْا ) * بمعنى محو باشد يعنى با حسنهء بعدى آثار سيئهء گذشته را محو كردند . . . ولى نگارنده با استناد بآيهء 44 سورهء انعام كه نقل شد معنى كثرت را ترجيح مىدهم . يعفو الَّذى 2 - * ( وَإِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا الَّذِي بِيَدِه عُقْدَةُ النِّكاحِ ) * بقره : 237 . ظاهر آنست كه مراد از * ( « يَعْفُوَا الَّذِي . . . » ) * زوج است و مراد از عفو دادن تمام مهر است . يعنى در صورت تعيين مهر اگر قبل از دخول طلاق داديد نصف مهر را بايد بدهيد مگر آنكه زنان عفو كنند و نگيرند و يا مرديكه عقد نكاح در دست اوست عفو كند و همهء مهر را بدهد . گفته‌اند : مراد از * ( يَعْفُوَا الَّذِي . . . ) * ولَّى زن است ولى پس از نكاح كه شوهر طلاق ميدهد ديگر عقدهء نكاح در دست ولىّ نيست بلكه در دست شوهر است كه ميتواند طلاق بدهد و ندهد . ولى در روايات كثيرى از ائمه عليهم السلام نقل شده كه مراد از * ( « بِيَدِه عُقْدَةُ النِّكاحِ » ) * ولىّ زن است كه او نيز ميتواند از مهر صرف نظر كند در اين صورت مراد از آيه آنست كه زوج بايد نصف مهر را بدهد مگر آنكه