گويد : احتمال دارد مصدر ميمى هم باشد . * ( « يُدَبِّرُ الأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْه فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُه أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ » ) * سجده : 5 . دربارهء اين آيه مطلبى كه قابل قبول و اطمينان آور باشد تا آنجا كه من ميدانم نگفته‌اند . در آيه مدّت آمدن امر و ماندن آن در زمين مطرح نيست فقط مدت عروج آن بسوى خدا هزار سال است . مثلا انسانى در مدت معين از خاك بنطفه و جنين مبدل مىشود و چون متولد شد مدّتى معين در زمين زندگى مىكند و آنگاه كه مرد در مدت چهل سال بطور كلَّى پوسيده و به خاك مبدّل مىشود . مراد از تدبير امر گرداندن و ادارهء امور كاينات و نظام جهان است و ظاهرا مدّت تدبير عمر دنيا و رسيدن قيامت است و چون قيامت رسيد در عرض هزار سال اين تحويل و تحوّل و تغيير و تغيّر بتدريج از بين ميرود و پس از هزار سال ابديّت و ثبات جاى كهولت را ميگيرد و وضع آخرت جاويدان تثبيت ميگردد على هذا عروج امر در عرض هزار سال يكى از مواقف قيامت است و اللَّه العالم . * ( « مِنَ الله ذِي الْمَعارِجِ . تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْه فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُه خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلًا » ) * معارج : 3 - 5 . خدا ذى المعارج و صاحب معرجها است ظاهرا مراد آنست كه ملائكه و اعمال عباد از معرجهاى بخصوصى سوى خدا عروج ميكنند چنان كه فرموده : * ( « إِلَيْه يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ » ) * فاطر : 10 . به نظر ميايد مراد از * ( « تَعْرُجُ » ) * حال است يعنى الآن عروج ميكنند و مراد از * ( « فِي يَوْمٍ » ) * يوم فعلى و دنياست كسى كه روز جمعه كارى مىكند ميتواند بگويد : « افعل فى يوم الجمعة » يعنى اين كار امروز كه جمعه است ميكنم و مراد از * ( « خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ » ) * عمر اين جهان است و چون عروج تمام شود قيامت بر پا شود و آنوقت ملائكه در اطراف آسمانها ميشوند * ( « وَالْمَلَكُ عَلى ) *