سيد علي اكبر قرشي
278
قاموس قرآن ( فارسي )
ع عين : حرف هيجدهم از الفباى عربى و بيست و يكم از الفباى فارسى در حساب ابجد بجاى عدد هفتاد است . عبء : بكسر ( ع ) ثقل . * ( « قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ » ) * فرقان : 77 . در مجمع فرموده : اصل عبء در لغت بمعنى ثقل و بقولى بمعنى آماده كردن است . در قاموس گفته : عبء بكسر اول بمعنى حمل و ثقل و . . . است بفتح اول هم ميايد و در مفردات نيز ثقل معنى شده . معنى آيه چنين مىشود : بگو پروردگارم بشما اعتناء نميكند و وقعى نمىنهد اگر نباشد خواندن شما بايمان . يعنى در شما نسبت به خدا نفع و ضررى نيست و خدا قدرى بشما قائل نيست ولى در حكمت خدا آمده كه شما را بايمان دعوت كند . معنى مشروح آيه در « دعو » گذشت . اين كلمه در قرآن مجيد فقط يك بار آمده است . در نهج البلاغه خطبهء 107 در بارهء طالب دنيا فرموده : « فيكون المهنأ لغيره و العبء على ظهره » گوارائى براى ديگرى و ثقل بر پشت وى مىشود . عبث : بى غرض . آن بر وزن فليس بمعنى خلط است « عبث الشىء بالشىء خلطه به » و بر وزن فرس بمعنى بازى ، شوخى و ارتكاب كار غير معلوم الفايده يا بى فايده صحيح است ( اقرب الموارد ) . * ( « أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَأَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ » ) * مؤمنون : 115 . آيا پنداشتيد كه شما را بى غرض آفريديم و بسوى ما بر گردانده نميشويد * ( « أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ » ) * شعراء : 128 . آيا بر هر بلندى ساختمانى بعبث ميسازيد بى آنكه غرض صحيحى در نظر داشته باشيد ؟ !