سيد علي اكبر قرشي
254
قاموس قرآن ( فارسي )
يعنى گفتند : خدايا تكليف شاقّ بر ما نفرما چنان كه بر گذشتگان فرمودهاى و نيز عقوباتى را كه قدرت آنها را نداريم بر ما تحميل نكن و گرنه در صدر آيه فرموده * ( « لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها » ) * . در بعضى از تفاسير شيعه و سنّى از قبيل جوامع الجامع و كشّاف در تفسير اين آيه نقل شده كه در شريعت پيشينيان اگر به بدن يا لباس كسى نجاستى ميرسيد لازم بود آن محل را قطع كنند . در وسائل كتاب طهارت باب اول از تهذيب از امام صادق عليه السّلام نقل شده : « قال كان بنو اسرائيل اذا اصاب احدهم قطرة من البول قرضوا لحومهم بالمقاريض و قد وسع اللَّه عليكم باوسع ما بين السّماء و الارض و جعل لكم الماء طهورا فانظروا كيف تكونون » . اين سخن در ضمن حديثى در تفسير برهان و در تفسير بيضاوى بلفظ « قطع موضع النجاسة » نقل شده و اللَّه العالم و شايد مراد از « لحوم » گوشت بدن نباشد . * ( « وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَه فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ » بقره : 184 . باحتمال قوى مراد از اطاقه در آيه اتيان شىء با مشقت كثيره است و ضمير * ( « يُطِيقُونَه » ) * به صوم راجع است يعنى بر آنان كه روزه را به زحمت و مشقت كثيره ميگيرند روزه نيست بلكه فديه و طعام مسكين است . و اين حكم سالخوردگان و غيره است كه روزه بر آنها سخت و طاقت فرساست . در الميزان فرموده : اطاقه چنان كه بعضى گفتهاند صرف تمام قدرت در فعل است و لازمهء آن وقوع فعل با مشقت است . در المنار گويد : اطاقه پائينترين قدرت بر شىء است عرب « اطاق الشىء » نميگويد مگر آنگاه كه قدرتش بر شىء در نهايت ضعف است بطوريكه با طاقت فرسائى متحمل مىشود . كلام راغب نيز در معنى « طاقة » قريب به اين مضمون است و چون اطاقه از باب افعال است قهرا شخص