چشم . راغب گويد آن پلك چشم . و تحريك پلك است و از آن نگاه كردن تعبير ميكنند كه لازم تحريك ، نگاه كردن است . طبرسى آن را نگاه كردن و چشم فرموده است . مناسب آيات قرآن نگاه كردن و چشم است . * ( « مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ لا يَرْتَدُّ إِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ » ) * ابراهيم : 43 . يعنى سر بر افراخته‌اند كه نگاهشان بهم نميخورد از ترس و وحشت پيوسته چشمشان باز است . آن عبارت اخراى خيره شدن است كه فرموده : * ( « تَشْخَصُ فِيه الأَبْصارُ » ) * ابراهيم : 42 . همچنين است آيهء * ( « أَنَا آتِيكَ بِه قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ » ) * نمل : 40 . يعنى : پيش از آنكه نگاهت به هم بخورد من آن را نزد تو مياورم . * ( « وَعِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ » صافات : 48 . كلمهء قاصرات الطرف در سورهء ص آيهء 52 و رحمن آيهء 56 نيز آمده است . و آن در وصف زنان بهشت مىباشد . مراد از طرف ، چشم يا نگاه است يعنى در نزد بهشتيان زنان كوتاه چشم يا كوتاه نگاه هست كه نگاه آنها فقط منحصر به شوهران خويش است و بكس ديگر نگاه نميكنند و نگاه خويش را از ديگران كوتاه كرده‌اند . بعقيدهء الميزان قصر عين كنايه است از ناز و كرشمه و عشوه كه زنان بهشتى بشوهران خويش آنطور نگاه ميكنند . و آن قولى است كه در مجمع نقل شده . در « حور » در صفات زنان بهشتى مفصلا بحث شده به آنجا رجوع شود و گفته‌ايم كه قاصر بمعنى كوتاه و كوتاه كننده هر دو آمده است . * ( « وَتَراهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْها خاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ » شورى : 45 . ضمير « عليها » راجع به آتش است مراد از طرف خفى چنان كه گفته‌اند نگاه بگوشهء چشم است كه شخص گرفتار نميتواند به آنچه گرفتار است درست نگاه كند مانند محكوميكه بچوبهء دار مينگرد آنها هم نعوذ باللَّه به آتش آنطور نگاه ميكنند به نظر ميايد كه : طرف در آيه بمعنى نگاه است و مفعول « ينظرون » مىباشد يعنى :