« الاستضعاف : وجدان الشّىء ضعيفا » راغب در مفردات گويد : « استضعفته » يعنى او را ضعيف يافتم . در قاموس و صحاح گفته « استضعفه » او را ضعيف شمرد . در اقرب الموارد آمده : « استضعفه : رآه ضعيفا » . در مقدمهء المنجد تصريح شده : يكى از معانى استفعال وجدان مفعول است بر وصفى ، مثل « استحسنه » يعنى او را نيكو يافت « استعظمه » او را بزرگ يافت . * ( « قالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكادُوا يَقْتُلُونَنِي » ) * اعراف : 150 . پسر مادرم قوم مرا ناتوان ديدند ، خواستند بكشندم . * ( « وَجَعَلَ أَهْلَها شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طائِفَةً مِنْهُمْ » ) * قصص : 4 . اهل زمين را فرقه ها كرد گروهى را ضعيف و حقير مىشمرد . * ( « وَقالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ » ) * سباء : 33 . مُسْتَضْعَفِين : بصيغهء مفعول ، ضعيف شمردگان . زبونان . اين كلمه به صورت جمع پنج بار در قرآن مجيد آمده است : انفال : 26 ، نساء : 75 ، 97 ، 98 ، 127 . از ميان همه ، دو آيه را لازم است بررسى كنيم : [ مستضعفين ] * ( « إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ ؟ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ الله واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَساءَتْ مَصِيراً . ) * * ( إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَالنِّساءِ وَالْوِلْدانِ لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا . فَأُولئِكَ عَسَى الله أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَكانَ الله عَفُوًّا غَفُوراً » ) * نساء : 97 - 99 . مورد نزول آيات كسانى از مسلمين بودند كه در صدر اسلام بعد از هجرت رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله در مكَّه مانده بودند و بر آنان كه قدرت داشتند هجرت بمدينه واجب بود لذا فرموده : در وقت مرگ ملائكه بايشان گويند : در چه كار بوديد از امر دينتان ؟ گويند : ما زبونان و بىچارگان بوديم دشمنان دين ما را ضعيف شمرده و از اعمال دينى باز داشتند ( اين عذرى