* ( كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ » ) * ابراهيم : 24 . بيشتر آيات قرآن كلمهء ضرب را در همين زمينه به كار برده است و در راه رفتن و مسافرت كردن نحو * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ الله فَتَبَيَّنُوا » ) * نساء : 94 . ايضا در حتمى شدن به كار ميرود مثل * ( « وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ » ) * بقره : 61 . * ( « فَضَرَبْنا عَلَى آذانِهِمْ فِي الْكَهْفِ سِنِينَ عَدَداً » ) * كهف : 11 . در جوامع الجامع براى ضربنا مفعولى مقدر كرده يعنى : « ضربنا على اذانهم حجابا ان تسمع » . بهر حال منظور از آن خواب رفتن است . * ( « أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ » ) * زخرف : 5 . ضرب عنه بمعنى اعراض و رو گرداندن است ، معنى آيه در « صفح » گذشت . ضرر : در قرآن مجيد ضر بفتح و ضم ( ض ) هر دو آمده است . ولى ضرّ بفتح ( ض ) پيوسته مقابل نفع آمده ، مثل * ( « لا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلا نَفْعاً » ) * مائده : 76 . * ( « يَدْعُوا لَمَنْ ضَرُّه أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِه » ) * حج : 13 . بر خلاف ضرّ بضم ( ض ) كه هيچوقت با نفع يك جا نيامده است مثل * ( « يا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ . . . » ) * يوسف : 88 . * ( « وَأَيُّوبَ إِذْ نادى رَبَّه أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ . فَاسْتَجَبْنا لَه فَكَشَفْنا ما بِه مِنْ ضُرٍّ » ) * انبيا : 83 و 84 . بلى در بعضى آيات مقابل رحمت آمده مثل * ( « وَإِذا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْه ثُمَّ إِذا أَذاقَهُمْ مِنْه رَحْمَةً إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ » ) * روم : 33 . و در بعضى مقابل خير به كار رفته مثل * ( « وَإِنْ يَمْسَسْكَ الله بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَه إِلَّا هُوَ وَإِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » ) * انعام : 17 . راغب در مفردات و جوهرى در صحاح ضرّ بضم ( ض ) را بد حالى گفته‌اند . « الضرّ : سوء الحال » راغب اضافه مىكند : اعمّ از آنچه در نفس باشد مثل فقد علم و عفت ، يا در بدن مثل نقص عضو ، يا در حال مثل كمى مال و جاه . طبرسى رحمه اللَّه از صاحب العين