سيد علي اكبر قرشي
13
قاموس قرآن ( فارسي )
يعنى هر كه را خدا خواهد هدايت كند ، سينهء وى را بتسليم شدن وسعت ميدهد و آنكه خواست گمراه نمايد سينه اش را تنگ ، بسيار تنگ مىكند . * ( قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي ) * طه : 25 . سعهء صدر از جملهء الطاف خداوند است كه شخص را قوى ، صبور و توانا مىكند تا در خواسته هاى خود موفق شود خداوند در مقام امتنان به حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله فرمايد * ( أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ) * شرح : 1 . * ( وَلكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ الله . . . ) * نحل : 106 . شرح صدر با كفر آنست كه سينه را وسعت داده و كفر را در آن جاى بدهند . شرد : بسر خود رفتن . تشريد : راندن و طرد كردن « شرد البعير : نفر - شرّده : طرده » * ( فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ ) * انفال : 57 . يعنى اگر كفار پيمان شكن را در جنگگير آوردى بوسيلهء آنها كسانى را كه در پشت سر آنهااند بران شايد متذكر باشند يعنى با آنها طورى سخت رفتار كن تا ديگران از ترس رانده شوند و طمع در پيمان شكنى نكنند . در نهج البلاغه خطبهء 136 فرموده « و اللَّه ليشرّدنّكم فى اطراف الارض » به خدا شما را در اطراف زمين متفرق مىكند . از ابن ابى الحديد نقل شده كه آن اشاره بعبد الملك مروان است . اين كلمه در كلام اللَّه يك دفعه آمده است . شرذمة : * ( إِنَّ هؤُلاءِ لَشِرْذِمَةٌ قَلِيلُونَ ) * شعراء : 54 . شرذمه را جماعت قليله گفتهاند ولى راغب آن را جماعت منقطع يعنى جماعتى كه دنباله و طرفدار ندارند گفته است معنى آيه چنين مىشود اينها جماعتى بىطرفدار و در عين حال قليلاند در نهج البلاغه خطبهء 48 فرموده « و قد اردت ان اقطع هذه النّطفة الى شرذمة منكم موطنين اطراف دجلة . . . » خواستم از اين آب عبور كرده به طرف جمع قليلى از شما كه در اطراف دجله ساكناند بروم . اين كلمه در قرآن فقط يك بار آمده است .