سيد علي اكبر قرشي
131
قاموس قرآن ( فارسي )
البلاغه خطبهء 222 هست : « فاصغيت له سمعى » گوشم را بطرب عقيل متمايل كردم ( بحرفش گوش دادم ) . * ( « إِنْ تَتُوبا إِلَى الله فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما » ) * تحريم : 4 . يعنى اگر شما دو نفر به خدا توبه كنيد آن بهتر است كه قلب شما دو نفر از حق متمايل و منحرف شده شيعه و اهل تسنن نقل كردهاند : خطاب * ( « تَتُوبا » ) * و * ( « قُلُوبُكُما » ) * در آيه بعايشه و حفصه دو زن حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله است بكشّاف زمخشرى و ساير كتب رجوع شود . جريان مفصل آن در تفاسير سورهء تحريم مذكور است . * ( « وَلِتَصْغى إِلَيْه أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ » ) * انعام : 113 . و تا به آن قول باطل قلوب آنان كه بآخرت ايمان ندارند ميل كند . از اين مادّه فقط دو لفظ فوق در قرآن عظيم به كار رفته است . صفح : اغماض . ناديده گرفتن . راغب گويد : آن از عفو ابلغ است . طبرسى فرموده : صفح و عفو و تجاوز از ذنب بيك معنىاند . قول راغب به نظر بهتر ميرسد كه در چند آيه عفو و صفح با هم آمده و صفح بعد از عفو واقع شده است . * ( « وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ الله لَكُمْ » ) * نور : 22 . يعنى ببخشند و مطلب را ناديده گيرند آيا نميخواهيد خدا شما را بيامرزد ؟ ! هكذا * ( « وَإِنْ تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ الله غَفُورٌ رَحِيمٌ » ) * تغابن : 14 . بايد دانست اصل صفح بمعنى جانب و روى چيز است مثل صفحهء صورت ، صفحهء سنگ ، صفحهء شمشير ( راغب ) در اقرب گويد : صفح صفحا يعنى از او اعراض كرد حقيقتش اين است كه صفحهء صورت خويش را از او بر گرداند . در مجمع فرموده : به ظاهر به پوست بدن انسان صفحه گويند ايضا به ظاهر هر چيز صفحه گفته مىشود « صافحته » يعنى ظاهر كف دستم ظاهر كف دست او را ملاقات كرد . در معنى « صفحت عنه » دو قول است يكى اينكه : او را بگناهش موأخذه نكردم و روى خوش