است * ( « رَأَيْتَ الْمُنافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُوداً » ) * نساء : 61 . يعنى مىبينى كه منافقان از تو اعراض ميكنند اعراضى محكم . در آيات * ( « أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ » ) * مائده : 2 . * ( « وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ الله مَنْ آمَنَ بِه » ) * اعراف : 86 . * ( « وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ الله وَعَنِ الصَّلاةِ » ) * مائده : 91 . صدّ حتما بمعنى منع و بر گرداندن است كه متعدى بمفعول اول و مفعول دوم بواسطهء حرف جر است . ولى در آيات ديگر كه مفعول اول ذكر نشده گرچه مىشود آن را اضمار كرد ولى لازم گرفتن بهتر است مثل * ( « فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِه وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْه » ) * نساء : 55 . يعنى از آنها بعضى به حق ايمان آورده و بعضى اعراض كرده است . و مثل * ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ الله » ) * نساء : 167 . يعنى آنان كه كافر شده و از راه خدا اعراض كردند . نظير آن * ( « وَالَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ » ) * احقاف : 3 . است كه اعراض را با كفر جمع كرده . ايضا آياتى نظير * ( « لَيَأْكُلُونَ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ الله » ) * توبه : 34 . كه ظاهرا بمعنى اعراض است نه منع . آيهء زير نيز بنظرم بمعنى اعراض باشد * ( « قُلْ قِتالٌ فِيه كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ الله » ) * بقره : 217 . بگو جنگ در ماه حرام كارى بزرگ و اعراض از دين خداست . ناگفته نماند همهء افعال مضارع اين لفظ در قرآن مجيد از باب نصر ينصر آمده مگر در آيهء * ( « وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْه يَصِدُّونَ » ) * زخرف : 57 . كه آن بمعنى اعراض و از ضرب يضرب آمده است . ولى با آنكه در قرآنها بكسر ( ص ) نوشته شده در مجمع فرموده : اهل مدينه ، ابن عامر . . . آن را بضمّ ( ص ) و بقيّه بكسر آن خوانده‌اند . صديد : * ( « مِنْ وَرائِه جَهَنَّمُ وَيُسْقى مِنْ ماءٍ صَدِيدٍ » ) * ابراهيم : 16 . صديد را چرك گفته‌اند . علَّت تسميهء آن