سيد علي اكبر قرشي
98
قاموس قرآن ( فارسي )
حتما از آنان باشند چه مانعى دارد كه بگوئيم در رديف « الَّذين هادوا و النّصارى و المجوس » اند . خلاصه : مىشود يقين كرد كه صابئان در اصل اهل توحيد بوده و در رديف يهود و نصارىاند . و نيز در عصر نزول قرآن قومى مشهور و داراى افراد كثير بودهاند و گرنه قرآن اعتنائى به آنها نميكرد و در رديف يهود و نصارى نمىشمرد . به نظر نگارنده دين صابئان مانند دين يهود و نصارى دين توحيد بوده و آنها پيغمبرى و شريعتى داشته و پس از پيامبرشان بتدريج به بت پرستى و پرستش كواكب گرائيدهاند . پيامبرشان از جملهء پيامبرانى است كه در قرآن مجيد نامى از او بميان نيامده ولى به آنها اشاره شده است * ( « مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ » ) * غافر : 78 . دليل اين نظر عقايد و اعمالى است كه از آنها منقول است و نيز اعتنا كردن قرآن بشأن آنها و شمردن در رديف ديانتهاست . و مؤيدات ديگرى كه نقل خواهيم كرد . فريد وجدى در دائرة المعارف ذيل كلمهء صابئه مينويسد : آنها قومىاند دينشان عبادت ملائكه است . بعقيدهء آنها عالم را خالقى است حكيم و منزّه از صفات حادث گويند ما از وصول به او عاجزيم و بوسيلهء ملائكه بحضرتش تقرب ميجوئيم . استاد ما عاذيمون و هرمس چنين ارشاد كرده ما بملائكه تقرب ميجوئيم و توكل ميكنيم آنها ارباب و معبود و وسيله و شفيعان ما نزد خدااند . خداوند رب الارباب است و معبود معبودان . بر ما فرض است كه نفس خويش از چرك شهوات پاك كرده و داراى اخلاق نيكو باشيم . ملائكه اسباب ايجاد و اختراعاند . فيض را بموجودات پائين افاضه ميكنند بعضى از آنها مدبّر كواكب سبع سيّاره هستند . نسبت روح مدبّر به آنها نسبت روح به جسد است .