سيد علي اكبر قرشي
5
قاموس قرآن ( فارسي )
ذرّ ، ذر و ، ذرء نظيرهماند در اينجا دو آيه را بررسى ميكنيم : 1 - * ( وَلَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَلَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ » ) * اعراف : 179 . لام در * ( « لِجَهَنَّمَ » ) * براى اختصاص است و ظهور آيه در آنست كه عدّهاى از جنّ و انسان براى جهنّم آفريده شدهاند . جاى سؤال است كه گفته شود : خدا چرا آنها را براى جهنّم آفريده است ؟ ! ! ذيل آيه جواب صدر آن است يعنى چون آنها قلب فهيم و ديدهء حق بين و گوش حق شنو ندارند لذا در اثر غفلت و عدم توجّه خود بالاخره محكوم به آتش ميشوند . علَّت جهنّمى بودن آنها عدم به كار بردن دل و گوش و چشم در دانستن حقايق است و اين مطلب در صورت « براى جهنّم آفريده ايم » نقل شده است . ممكن است بگوئيم لام در * ( « لِجَهَنَّمَ » ) * براى غايت و عاقبت است مثل لام در آيهء * ( « فَالْتَقَطَه آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَناً » ) * قصص : 8 چنان كه طبرسى فرموده است : بسيارى از جن و انس را آفريديم و عاقبت جهنّمى خواهند شد . اين مطلب نظير همان است كه در بالا گفته شد . گفتهء الميزان نظير مطلب فوق است و در بيان آن دو مثال از نجّار و زارع آورده كه روشن كنندهء مراد است . 2 - * ( « فاطِرُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَمِنَ الأَنْعامِ أَزْواجاً يَذْرَؤُكُمْ فِيه لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ » ) * شورى : 11 . ضمير * ( « فِيه » ) * بجعل كه از * ( « جَعَلَ لَكُمْ » ) * استفاده مىشود عايد است . يعنى خدا آفرينندهء آسمانها و زمين است براى شما از خودتان جفتها قرار داده و نيز از چهار پايان جفتها آفريده شما را در آن نر و ماده قرار دادن ميافريند ، او را همتائى نيست شنوا و بينا است .