در تفسير برهان از امام باقر و صادق عليهما السلام منقول است : آسمان رتق بود يعنى بارانى از آن نميباريد و زمين رتق بود يعنى دانه‌اى نمىرويانيد آسمانرا فتق كرد تا باران بارانيد و زمين را فتق كرد تا دانه رويانيد در مجمع اين قول را از عكرمه و عطيّه و ابن زيد نقل كرده و گويد : اين همان است كه از حضرت باقر و صادق عليهما السلام نقل شده . در الميزان آن را از احتجاج نقل كرده است . به نظر ميايد اين كه فرمايش امام عليه السّلام يكى از مصاديق فتق است ولى در روايت منقوله از كافى جمله‌اى است كه خلاف اين نظر را مىرساند . در خاتمه بايد دانست كه اين كلمه تنها يك بار در قرآن آمده است . رتل : * ( « وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا » ) * مزمل : 4 . در مجمع گويد : ترتيل بيان كردن است با تأنى و تدريج . و از حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله نقل مىكند كه بابن عباس فرمود : قرآن را با ترتيل بخوان . گفت ترتيل يعنى چه ؟ فرمود آن را روشن و آشكار كن و آن را مانند خرماى خراب پراكنده نكن و همچون شعر تكه تكه منما چون بعجائب آن رسيديد تأمل كنيد و دلها را تكان دهيد و نظرتان فقط رسيدن به آخر سوره نباشد قاموس گويد « رتّل الكلام : احسن تأليفه » . ابن اثير در نهايه گويد : ترتيل قرائت آن است كه با تأنى و آشكار گفتن حروف و حركات باشد . راغب ميگويد ترتيل آنست كه كلمه را به آسانى و صحيح ادا كنند صحاح آن را با تأنى خواندن و درست ادا كردن حروف گفته است . از مجموع آنچه گفته شد روشن گرديد كه ترتيل يعنى با دقّت خواندن و درست ادا كردن كلمات و تأنى در آنهاست و اين قهرا دقّت در معانى را در بر خواهد داشت . على هذا معنى آيهء فوق چنين است : قرآن را با دقّت و تأنى بخوان ( در وقت خواندن معانى و كلمات آن را در نظر بگير ) .