سيد علي اكبر قرشي

33

قاموس قرآن ( فارسي )

أ يقتلنى و المشرفيّ مضاجعى و مسنونة زرق كانياب اغوال يعنى آيا آنمرد مرا ميكشد حال آنكه شمشير مشرفى و نيزهء كبود سنان همچون دندان غولها همخوابهء من و در كنار من است . در اين شعر سنان نيزه بدندان غول تشبيه شده حال آنكه كسى غول را نديده است ولى چون نيش غول در اذهان مجسّم است ، آن مصحح تشبيه است اين شعر در مجمع ذيل آيهء فوق و نيز در كتاب مطول تفتازانى مذكور است . رأفة : * ( « وَلا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ الله » ) * نور : 2 . صحاح و اقرب الموارد ، و طبرسى در ذيل آيهء 143 بقره رأفة را رحمت شديد گفته‌اند و آن يكى از دو معنى قاموس است . ولى راغب آن را رحمت و مهربانى مطلق گفته . در الميزان ذيل آيهء 143 بقره ميگويد : فرق ما بين رأفت و رحمت با آنكه هر دو در معنى شريكند آنست كه رأفت مخصوص به كسى است كه مبتلى و گرفتار باشد ولى رحمت اعمّ است بمبتلى و غير آن . ابن اثير در نهايه رأفت را اخصّ گرفته و گويد : رحمت هم در شيىء محبوب آيد و هم در مكروه از روى مصلحت ولى رأفت فقط در محبوب است . خلاصه آنكه فرق ميان آن دو در شدّت و ضعف و يا در گرفتار و غير گرفتار است . و نسبت ميان آن دو اعمّ و اخص مطلق است . ولى به نظر ميايد كه فرق دوم بهتر است . و آيه ايكه در ابتداء نقل شد مؤيد اين سخن است زيرا مرد و زن زناكار آنگاه كه تازيانه زده ميشوند گرفتار و در مصيبتاند لذا فرموده * ( « وَلا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ » ) * . رؤف : از اسماء حسنى است و يازده بار در قرآن مجيد آمده است . دو بار تنها و نه بار توأم با رحيم * ( « وَيُحَذِّرُكُمُ الله نَفْسَه وَالله رَؤُفٌ بِالْعِبادِ » ) * آل عمران : 30 . همچنين آيهء 207 بقره . در ده محل از يازده محل فوق صفت