سيد علي اكبر قرشي
293
قاموس قرآن ( فارسي )
يعنى حجّت و دليل و يا تسلَّطى كه در دنيا داشتم از من فوت شد و رفت . ناگفته نماند سلطان در قرآن فقط به دو معناى دليل و تسلَّط آمده و در معناى شاه ، خليفه ، والى ، فرمانده به كار نرفته است . جوهرى تصريح مىكند كه آن در اين معنى مجمع بسته نميشود زيرا كه جارى مجراى مصدر است . اطلاق آن بر حكومت و خليفه و فرمانده باعتبار تسلَّطى است كه آنها دارند چنان كه در نهج البلاغه و صحيفهء سجّاديه و غيره آمده است . جمع آن به اين اعتبار سلاطين است در اقرب گفته : اطلاق سلطنت بر حكومت و پادشاهى از كلام مولدين است . سلف : ( بفتح س - ل ) گذشته . و گذشتن مصدر و اسم هر دو آمده است ( اقرب ) * ( « فَمَنْ جاءَه مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّه فَانْتَهى فَلَه ما سَلَفَ . . . » ) * بقره : 275 . * ( « فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً وَمَثَلًا لِلآخِرِينَ » ) * زخرف : 56 . آنها را گذشتگان و مايهء عبرت براى ديگران كرديم . * ( « وَلا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ . . . » ) * نساء : 22 . استثناء از لازم كلام سابق است يعنى اگر در گذشته زنان پدرانتان را نكاح كرده بوديد براى شما گناهى نيست ديگر اين كار را نكنيد نه اينكه اگر پيش از نزول اين آيه نكاح كردهايد حق داريد كه نگاه داريد در مجمع گويد بعضى گفتهاند : آنكه قبل از نزول آيه گرفتهايد جايز است آن را نگاه داريد . آنگاه از بلخى نقل مىكند كه اين خلاف اجماع است و از دين محمد صلَّى اللَّه عليه و آله چنين چيزى دانسته نشده است . بيضاوى نيز استثنا را از لازم معنى دانسته ولى طبرسى آن را منقطع گفته است يعنى : لكن آنكه گذشته گناهى ندارند ولى معنى آن به نظر ما و بيضاوى اين است : نكاح زنان پدران گناه است مگر آنكه پيش از نزول اين آيه باشد .