سيد علي اكبر قرشي
256
قاموس قرآن ( فارسي )
آيا گمان ميكنند آنچه از مال و پسران بايشان ميدهيم در رساندن خيرات به آنها بيشتر سرعت نشان ميدهيم ؟ * ( وَسارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ . . . ) * آل عمران : 133 . اين هم ظاهرا براى مبالغه است يعنى بسوى آمرزش خدا بيشتر عجله كنيد . سريع الحساب : از اسماء حسنى است و هشت بار در قرآن مجيد آمده است * ( وَالله سَرِيعُ الْحِسابِ ) * بقره : 202 . * ( إِنَّ الله سَرِيعُ الْحِسابِ ) * ابراهيم : 51 . دو بار نيز آمده * ( « سَرِيعُ الْعِقابِ » ) * كه عنقريب خواهيم گفت . ظاهر آنست حساب و عقاب فاعل سريع و الف و لام عوض از مضاف اليه است يعنى « سريع حسابه - سريع عقابه » . احتمال نزديك بيقين آنست كه مراد از حساب در اين آيات ثواب و عقاب است مثلا در آيهء * ( وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ . أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَالله سَرِيعُ الْحِسابِ ) * بقره : 201 و 202 . * ( سَرِيعُ الْحِسابِ ) * راجع به ثواب دنيا و آخرت است . و در آيهء * ( وَمَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ الله فَإِنَّ الله سَرِيعُ الْحِسابِ ) * آل عمران : 19 . راجع بعقاب است . على هذا مراد آنست كه ثواب و عقاب خدا چون وقتش رسد فورى است و معطَّلى ندارد نظير * ( وَما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ ) * قمر : 50 . و مثل * ( فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ ) * اعراف : 95 . نه اينكه ديگران كند حساب ميكنند و خداوند در حساب كردن تندتر است . خلاصه آنكه سريع الحساب در جاهائى كه مراد از آن عذاب است مثل آيهء * ( إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقابِ . . . ) * انعام : 165 . مىباشد مرحوم طبرسى در چند جا * ( « سَرِيعُ الْحِسابِ » ) * را سريع المجازاة گفته است . ناگفته نماند ظهور * ( « سَرِيعُ الْحِسابِ » ) * در بسيارى از آيات در ثواب و عذاب دنيوى است ولى آيهء 51 سورهء ابراهيم و 17 سورهء غافر در عذاب اخروى صريح است على هذا كلمهء سريع الحساب به دنيا و آخرت هر دو