مضموم يا مفتوح باشد مفعل بفتح ( ع ) است مثل مطبخ و مذبح و اگر عين مضارع مكسور باشد قائدهء آن مفعل است بكسر ( ع ) مثل منزل و مجلس ، يازده كلمه در زبان عرب بر خلاف اين قاعده آمده با آنكه عين مضارع آنها مضموم است . عين اسم زمان و مكانشان مكسور آمده مثل مسجد مشرق ، مغرب . . . ( مقدمهء المنجد ) . در اقرب گويد : گفته شده مسجد اسم موضع عبادت است خواه در آن سجده شده يا نه و اگر نظر به معناى فعل باشد مسجد ( بفتح ج ) گفته مىشود و آن مذهب سيبويه است . بهر حال مسجد مكان سجده و عبادت است نحو * ( « فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ . . . » ) * بقره : 144 و 149 . * ( « لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيه . . . » ) * توبه : 108 . جمع مسجد مساجد است مثل * ( « إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ الله مَنْ آمَنَ بِالله . . . » ) * توبه : 18 . مساجد بمعنى مواضع سجود از اعضاء بدن نيز آمده در كافى كتاب جنائز باب تحنيط الميّت روايت 15 چنين است : از امام صادق عليه السّلام از حنوط ميّت پرسيدم ؟ فرمود : « اجعله فى مساجد » يعنى حنوط را در اعضاء سجود او قرار بده . در بيشتر آيات قرآن سجود در معناى اوّلى به كار رفته مثل * ( « وَرَفَعَ أَبَوَيْه عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَه سُجَّداً . . . » ) * يوسف : 100 . ظاهرا مراد آنست كه به حالت تواضع و خضوع بيوسف افتادند . يوسف آنوقت وزير دارائى مصر بود و پدر و مادرش روى مقررات به او تواضع كردند راغب نقل كرده : سجود بر سبيل خدمت در آن روزگار جايز بود . ولى احتياج به اين سخن نيست و آنچه گفته شد كافى است معنى آيه آن نيست كه مثل سجدهء نماز به سجده افتادند و كار حرامى كردند و گرنه قرآن به صورت قبول نقل نميكرد . همينطور است سجدهء ملائكه بآدم كه در بسيارى از آيات آمده * ( « قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ » ) *