فيه در بيان آنست . * ( لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْئَلُونَ ) * انبياء : 23 . دربارهء اين آيه گفته‌اند : چون خداوند حكيم است و هر كار را از روى مصلحت مىكند لذا جائى براى سؤال از فعلش باقى نمىماند و ديگران چون ممكن است از روى مصلحت و يا از روى مفسده انجام بدهند در حق آنها سؤال و مسئوليت هست كه در صورت عدم مصلحت مسئول باشند . ولى بهتر است آيات ما قبل را به نظر آوريم تا به مقصود نزديك شويم قبل از آيه فرموده * ( وَلَه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * و ايضا * ( فَسُبْحانَ الله رَبِّ الْعَرْشِ ) * آنچه در آسمانها و زمين است ملك خدا است و خدا رب العرش است على هذا آنكه مالك حقيقى است از تصرّف در ملك خود مسئول نيست ولى اين را هم ميدانيم كه خدا جز بمصلحت كار نكند . پس علت عدم مسئوليت ، مالك بودن خداست با در نظر گرفتن اينكه كار از روى حكمت كند . ( از الميزان ) * ( قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِه مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْه قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعاً وَلا يُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ ) * قصص : 78 . بعقيدهء الميزان مراد از عدم سؤال وقوع ناگهانى عذاب خداست كه خداوند در عذاب كردن مانند حكمرانان دنيا سؤال و جواب نميكند بلكه آنگاه كه وقت عذاب رسيد آن را وارد مىكند . آيه در جواب قارون است كه ميگفت : من اين ثروت را در اثر دانش خودم گير آورده‌ام . . . خدا در جواب فرمايد آيا ندانسته كه خدا مردمان بسيارى قويتر و ثروتمندتر از او را هلاك ساخته گناهكاران از جرم خود مسئول واقع نميشوند بلكه عذاب بيدرنگ آنها را مىربايد . * ( وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا ) * اسراء : 34 . * ( وَكانَ عَهْدُ الله مَسْؤُلًا ) * احزاب : 15 . از اين دو آيه روشن مىشود كه شخص در مقابل عهديكه با خدا مىكند و مطلق عهد حتى با مردم مسئول مىباشد ما قبل