سيد علي اكبر قرشي
180
قاموس قرآن ( فارسي )
عبادت شب و تحمل وظيفه سنگين است كه فرموده * ( « إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا » ) * مزمل : 5 . و نيز دربارهء استقامت در مبارزه با كفّار * ( « وَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا » ) * مزمل : 10 . زمل ( بر وزن علم ) بمعنى بار و حمل آمده ( اقرب ) و نيز در آن گويد « زمل الشيء : حمله » در نهايه نيز حمل را يكى از معانى آن شمرده است جوهرى و ابن اثير گفتهاند : زامله شتريست كه بار و متاع شخص را حمل مىكند . على هذا معنى آن تحمل بار رسالت است يعنى اى آنكه بار رسالت را بر دوش گرفتهاى شب را بجز اندكى به پا خيز . اين معنى را كه ما گفتيم بيضاوى در رديف ثانى نقل كرده و طبرسى از عكرمه آورده است . اين كلمه تنها يك بار در كلام اللَّه يافته است . زمهرير : * ( « لا يَرَوْنَ فِيها شَمْساً وَلا زَمْهَرِيراً » ) * انسان : 13 . از مقابلهء شمس بدست ميايد كه زمهرير بمعنى سرماست يعنى در بهشت حرارت آفتاب و سرما نمىبينند . در اقرب گفته « ازمهر اليوم : اشتدّ برده » يعنى سرديش شدت يافت و نيز گويد : زمهرير سرماى شديد است و گفتهاند : آن در لغت طىّ بمعنى ماه است كه شاعر گويد : و ليلة ظلامها قد اعتكر . قطعتها و الزّمهرير ما ظهر يعنى اى بسا شبيكه تاريكى آن شديد شد از آن گذشتم حال آنكه ماه در آسمان ظاهر نشده بود . اين شعر و اين قول در كشاف و تفسير بيضاوى نيز نقل شده ولى خود آن را سرماى شديد گفتهاند . طبرسى شديدترين سرما فرموده جوهرى نيز سرماى شديد گفته است ولى قاموس سرماى شديد و ماه ذكر مىكند . ناگفته نماند : ماه نيز در آيه با شمس مناسب است آنوقت بايد گفت : اهل بهشت آفتاب و ماه نمىبينند ولى ظاهرا منظور حرارت آفتاب و سرماست . زنجبيل : * ( « وَيُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلًا » ) * دهر : 17 . زنجبيل معروف است در مجمع و صافى و