* ( وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ . . . » ) * بقره : 195 . و مثل آيات ديگر كه ميگويند در مال مردم براى ديگران حقّى هست * ( « وَفِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ » ) * ذاريات : 19 . * ( « وَالَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ . لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ » ) * معارج : 24 و 25 . از مدتها پيش راجع به اين مطلب فكر كرده و آن را قوى و نزديك بيقين دانسته بودم اتفاقا ديدم در الميزان ذيل آيه * ( « وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ » ) * مؤمنون : 4 . به اين مطلب توجه شده است ميگويد : شايد مراد از زكات معناى مصدرى باشد و آن تطهير مال با انفاق است نه مقدار معين از مال كه اين سورهء مكَّى است و تشريع زكات متعارف در مدينه بوده است سپس علم بغلبه گرديده است . و با اين اعتبار آمدن * ( « فاعِلُونَ » ) * صحيح مىشود نظير اين سخن را ذيل * ( « وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ . ) * * ( الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ . . . » ) * فصلت : 6 و 7 . فرموده است . محل مصرف زكات و مطلق صدقات موارد هشتگانهء زير است كه آيهء شريفه معيّن مىكند * ( « إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَالْمَساكِينِ وَالْعامِلِينَ عَلَيْها وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقابِ وَالْغارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ الله وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ الله وَالله عَلِيمٌ حَكِيمٌ » ) * توبه : 60 . بموجب اين آيهء مباركه صدقات شكافهاى اجتماع را پر كرده و چرخ زندگى را به كار مياندازد لازم است بيك يك اين موارد توجه شود : 1 - فقراء . و آنها كسانىاند كه در آمدشان بمخارج سالانه كفايت نميكند مىتوانند كسر مخارج خويش را از زكات دريافت دارند . 2 - مساكين . فقهاء در تفسير آن ميگويند : مسكين كسى است كه حالش از فقير بدتر باشد يعنى كسانى كه در آمدى ندارند . ناقص العضواند . مضطر و آواره هستند . نگارنده را دربارهء آن سخنى است كه در « سكن » خواهد آمد . 3 - عاملين زكات . حكم زكات آنست كه حاكم شرع براى جمع آورى