ناگفته نماند زكات در قرآن گاهى بمعنى طهارت و پاكيزگى آمده مثل * ( « قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها » ) * شمس : 9 . * ( « وَلَوْ لا فَضْلُ الله عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُه ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ » ) * نور : 21 . يعنى نجات يافت آنكه نفس را پاك كرد . و اگر فضل و رحمت خدا نميبود احدى از شما پاك نميشد . و گاهى بمعنى مدح است مثل * ( « فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقى » ) * نجم : 32 . خودتان را مدح نكنيد و پاكيزه نشان ندهيد خدا بپرهيزكار داناست . ايضا * ( « أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ الله يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ » ) * نساء : 49 . در صحاح ميگويد « زكَّى نفسه تزكية : مدحها » . اين معنى راجع به معناى اول است كه مدح نفس جز پاكيزه نشان دادن آن نيست . زكىّ بمعنى پاك است * ( « لأَهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيًّا » ) * مريم : 19 . مؤنث آن زكيّه است * ( « أَ قَتَلْتَ نَفْساً زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ » ) * كهف : 74 . ازكى اسم تفضيل آن است * ( « فَلْيَنْظُرْ أَيُّها أَزْكى طَعاماً » ) * كهف : 19 . * ( « فَأَرَدْنا أَنْ يُبْدِلَهُما رَبُّهُما خَيْراً مِنْه زَكاةً وَأَقْرَبَ رُحْماً » ) * كهف : 81 . * ( « وَحَناناً مِنْ لَدُنَّا وَزَكاةً وَكانَ تَقِيًّا » ) * مريم : 13 . * ( « وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ » ) * مؤمنون : 4 . در دو آيهء اولى زكات مصدر است بمعنى پاكى و پاكيزگى و در آيه سوم اگر لام * ( « لِلزَّكاةِ » ) * را چنان كه راغب گفته علت بگيريم زكات مصدر است يعنى براى پاك شدن كار ميكنند ولى سياق آيه نشان ميدهد كه * ( « لِلزَّكاةِ » ) * مفعول * ( « فاعِلُونَ » ) * است . ولى در عين حال كلمهء * ( « فاعِلُونَ » ) * قرينه است كه زكات مصدر و بمعنى تطهير مال است چنان كه در الميزان آمده و زكات متعارف منظور نيست كه آيه مكَّى و حكم زكات در مدينه آمده است . اقرب الموارد گويد : زكات در تمام قرآن جز آيهء * ( « وَحَناناً مِنْ لَدُنَّا وَزَكاةً » ) * دربارهء مال است . و آن بمعنى طهارت مىباشد . ولى ديديم كه آيهء