مىشود اوّلا زقّوم درختى است كه در قعر جهنم ميرويد . ثانيا ميوهء آن مانند رؤس شياطين است كه در « رأس » گذشت و اينكه گفته درخت زقّوم طعام گناهكار است ظاهرا منظور ميوه آنست . ثالثا مجرمين از آن ميخورند و شكمشان را پر ميكنند . و رابعا آن مانند آب جوشان در شكمها ميجوشد ( نعوذ باللَّه منها ) . بقيهء اين سخن در « ضريع » است . راجع بمعنى زقم بايد دانست كه آن فرو بردن لقمه است با كراهت و مشقّت شديد ( مجمع ) در قاموس معناى اوّلى آن را كره با خرما گفته است در اقرب گويد : آن كره است با خرما در لغت آفريقا . . . و گفته‌اند پليدترين درخت تلخ است در تهامه . . . در مجمع گفته : گويند آن درخت معروفى است كه عرب ميشناسد . و گفته‌اند كه نميشناسد روايت است : قريش چون آيهء اول را شنيد . . . ابن زبعرى گفت : زقوم در كلام بربر خرما و كره است و در نقلى بلغت يمن ، ابو جهل بكنيزش گفت : ما را زقّوم بياور . او كره و خرما آورد بياران گفت : زقّوم بخوريد محمد شما را با اين ميترساند و ميگويد كه آتش آن را ميروياند حال آنكه آتش ميسوزاند خداوند نازل كرد * ( « إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ ) * » ، اين سخن در نهايه نيز ذيل زقم نقل شده است . زكريّا : از انبياى مشهور بنى اسرائيل . نام مباركش هفت بار در كلام اللَّه مجيد آمده است . * ( « ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَه زَكَرِيَّا » ) * مريم : 2 . قرآن مجيد او را از پيامبران و بندگان صالح ميشمارد * ( « وَزَكَرِيَّا وَيَحْيى وَعِيسى وَإِلْياسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ » ) * انعام : 85 . دو قضيّه از وى در قرآن آمده است يكى تكفل مريم آنگاه كه مريم را تحويل معبد بيت المقدس كردند دربارهء تكفل او قرعه كشيدند * ( « وَما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ » ) * آل عمران : 44 . تا بالاخره كفالت مريم بعهدهء زكريّا واگذار شد و هر وقت