سيد علي اكبر قرشي
155
قاموس قرآن ( فارسي )
است زبر بر وزن فلس بمعنى نوشتن و غيره است « زبرت الكتاب : كتبته » ( اقرب ) . در دو آيه از قرآن كتاب با زبر توأم آمده است * ( « جاؤُ بِالْبَيِّناتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتابِ الْمُنِيرِ » ) * آل عمران : 184 . * ( « جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ وَبِالزُّبُرِ وَبِالْكِتابِ الْمُنِيرِ » ) * فاطر : 25 . طبرسى فرموده زبر گفتن نسبت بمواعظ و كتاب گفتن نسبت بتأليف حروف آن است ، اين به نظر نگارنده بعيد است حال آنكه خودش زبور را كتاب حكمت معنى كرده لازم بود ميان . زبر و كتاب فرق گذارد . بيضاوى گفته زبور مخصوص است بكتاب حكمتها و كتاب در عرف قرآن آن است كه حاوى احكام و شرايع باشد . در صافى نيز زبر را كتاب مواعظ و حكم و كتاب را كتاب شريعت خوانده است الميزان نيز نزديك به آن ميگويد . به نظر ميآيد كه زبر همانطور كه نقل شد كتاب مواعظ باشد كه بسيارى از پيامبران احكام و شريعت پيغمبر سابق را تبليغ كرده و از خود فقط مواعظ و حكمتها مياوردند . ايضا به نظر ميايد در آياتيكه حكمت و كتاب آمده مثل * ( « وَما أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتابِ وَالْحِكْمَةِ » ) * بقره : 231 . مراد از حكمت همان زبر است كه در آيات ديگر آمده است . * ( « آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّى إِذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا . . . » كهف : 96 . زبر بضمّ ( ز ) و فتح ( ب ) جمع زبره بر وزن عقده است و آن بمعنى تكهء بزرگ آهن است ( مفردات اقرب ) يعنى تكه هاى بزرگ آهن را پيش من آوريد تا چون ميان دو لبهء كوه را مساوى كرد گفت در آن بدميد . * ( « فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً . . . » ) * مؤمنون : 53 . زبر در آيه احتمال دارد جمع زبور باشد يعنى كارشان را تكَّه تكَّه كرده به صورت كتابها در آوردند و شايد جمع زبره باشد كه از اقرب نقل شد در آنصورت بقول راغب مراد از آن بطور استعاره احزاب است يعنى امرشان را جدا كرده و حزبها شدند .