سيد علي اكبر قرشي
111
قاموس قرآن ( فارسي )
مُرْتَفَقْ * ( « مُتَّكِئِينَ فِيها عَلَى الأَرائِكِ نِعْمَ الثَّوابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقاً » ) * كهف : 31 . در مجمع گويد : مرتفق متّكا و مخدّه است گويند : ارتفق يعنى بآرنج خود تكيه كرد همچنين است قول ( اقرب ) و ديگران . ولى به نظر ميايد كه آن محل مرافقت و ملاطفت باشد يعنى بهتر آسايشگاه است . مَرافق * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ » ) * مائده : 6 . مرافق جمع مرفق بمعنى آرنج است در لغت عرب آن را مجمع ساعد و بازو گفتهاند * ( « إِلَى الْمَرافِقِ » ) * قيد است براى * ( « أَيْدِيَكُمْ » ) * نه براى * ( « فَاغْسِلُوا » ) * و بعبارت ديگر حدّ مغسول است نه غسل دست در اطلاق عرب مصاديق گوناگون دارد يك دفعه مراد از آن چهار انگشت دست مثل * ( « وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما » ) * مائده : 38 . يك دفعه مراد از آن از مچ به پائين است نحو * ( « فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ » ) * مائده : 6 ، نساء : 43 . يك دفعه مراد از آن تا آرنج است مثل آيه « ما نحن فيه » . و يك دفعه مراد از آن از سر انگشتان است تا شانه چنان كه در اقرب الموارد گفته است . لذا اگر در آيه قيد * ( « إِلَى الْمَرافِقِ » ) * نبود معلوم نميشد مراد از دست كدام است ولى قيد روشن مىكند كه دست تا آرنج مراد است . بنا بر اين آيهء شريفه از اينكه از مرفق شسته شود يا بالعكس ساكت است و اگر ما بوديم و آيه ميگفتيم : هر دو جايز است . شيعه كه ميگويد : بايد وضو از مرفق به پائين شسته شود دليلشان روايات اهل بيت عليهم السلام است نه آيهء فوق رجوع شود به وسائل ( ابواب الوضوء باب 15 ) . اهل سنت نيز كه از پائين به بالا ميشويند در اين عمل به آيه استناد نميكنند بلكه از امثال ابو هريره و عثمان روايت ميكنند كه آنها حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله را ديدهاند كه از پائين به بالا مىشسته رجوع شود به سنن ابى داود و غيره . اهل سنت دربارهء آيهء فوق