سيد علي اكبر قرشي

49

قاموس قرآن ( فارسي )

تنگهء جبل الطارق باشد آنجا كه درياى مديترانه باقيانوس اطلس متصل مىشود ولى اين احتمال بعيد است زيرا رفتن حضرت موسى باروپا ثابت نيست وانگهى پيامبرانيكه در قرآن نام برده شده همه از آسيا و قسمت شرقى افريقا ( مصر ) بوده‌اند و از اروپا پيامبرى بنام سراغ نداريم و احتمال دارد كه مراد از آن تنگهء به سفر يا داردانل باشد كه اوّلى درياى سياه را بدرياى مرمره و ديگرى درياى مرمره را بدرياى مديترانه متصل ميسازد و ممكن است مراد انتهاى شبه جزيرهء عمان باشد آنجا كه خليج فارس بدرياى عمان متصل مىشود . اين پنج محل فوق باستثناى تنگهء جبل الطارق همه در آسيا واقعاند شايد در كنار يكى از اين چهار محلّ موسى با آن عالم ملاقات كرده است . جمعه : * ( إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ الله ) * جمعه : 9 بعقيدهء راغب روز جمعه را به جهت اجتماع مردم براى نماز ، جمعه گفته‌اند . على هذا لازم ميايد كه پيش از اسلام اين نام و اين استعمال وجود نداشته باشد . در مجمع البيان هست : آن را جمعه گويند كه خدا در آن از خلقت اشياء فارغ شد و مخلوقات جمع آمدند . و گويند علت آن تسميه تشكيل جماعات در آن روز است و گويند به آن عروبه ميگفتند كعب بن لؤيّ اوّلين كس بود كه آن را جمعه خواند . و گويند پيش از هجرت كه اهل مدينه ايمان آورده بودند گفتند : يهود و نصارى را روزى است ( شنبه و يكشنبه ) كه در آن هر هفت روز يك بار جمع ميشوند ، سبت مال يهود و يوم الاحد مال نصارى است شما هم روز عروبه را قرار دهيد لذا آن را جمعه ناميدند و جمع شدند ( باختصار ) زمخشرى نيز در كشاف مثل طبرسى گفته و تصريح مىكند كه نام روز جمعه قبلا عروبه بوده است . بيضاوى هم مانند راغب گفته و معتقد است كه اسم آن پيشتر