و چون قيامت رسيد مدّت جمع كردن تمام مىشود و حساب آغاز ميگردد همچنين است آيهء 26 جاثيه و 87 نساء . اجمعوا * ( فَلَمَّا ذَهَبُوا بِه وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوه فِي غَيابَتِ الْجُبِّ ) * يوسف : 15 پس چون او را بردند و هم رأى شدند كه او را در قعر چاه افكنند . راغب ميگويد : اجماع اكثر اوقات در اجتماع رأى و فكر گفته مىشود « اجمع المسلمون على هذا » يعنى آرائشان بر اين جمع شد ( ترجمهء آزاد ) . آيهء گذشته و آيهء 102 همان سوره و 71 يونس و 64 طه تقريبا همه در يك مضموناند . * ( الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ ) * آل عمران : 173 شايد منظور آن باشد كه مردم در بارهء شما هم رأى شدند يا براى شما نيرو و افراد خود را گرد آوردند ولى راجع به محل آيه ، معناى اوّلى بهتر است . جَمْع * ( سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ ) * قمر : 45 مصدر در اينجا بمعنى مفعول است يعنى به زودى جمع شدگان منهزم ميشوند و پشت گردانده فرار ميكنند . جميع و اجمع و اجمعون براى تأكيد اجتماع است اجمعون صفت معرفه واقع مىشود و منصوب بودنش براى حال صحيح نيست ولى جميع براى حال منصوب مىشود و از حيث معنى تأكيد مىكند ( راغب ) * ( فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ) * حجر : 30 * ( إِنِّي رَسُولُ الله إِلَيْكُمْ جَمِيعاً ) * اعراف : 158 . مجمع البحرين : * ( وَإِذْ قالَ مُوسى لِفَتاه لا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ - الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً ) * كهف : 60 مجمع البحرين ( محلّ جمع شدن دو دريا ) همان جائى است كه موسى با آن عالم ملاقات كرد ، در روايات نام او خضر ذكر شده است ، احتمال دارد كه مراد از مجمع البحرين باب المندب باشد آنجا كه بحر احمر باقيانوس هند متصل مىشود و شايد مراد از آن