آخرت تكميل دنياست . ج : آيه فقط در باره كوههاست و حركت آنها را بيان مىكند بسيار مشكل است از آيه اين جمله را « و انَّ الاشياء كالجبال تتحرّك بجوهرها . . . » استفاده كنيم و جبال را مشبّه به قرار بدهيم چنان كه با دقّت روشن خواهد شد . ولى ملَّا صدرا چنان كه گفته شده حركت جوهرى را از اين آيه فهميده است به نظر نگارنده آيهء شريفه راجع بدنياست و ميفرمايد : كوهها با آنكه شما آنها را جامد و بى حركت ميدانيد مانند ابرها حركت ميكنند . اگر گويند در اين صورت چرا اين آيه ميان دو آيهء قيامت واقع شده است ؟ گوئيم در آن اشكالى نيست زيرا آيه‌اى داريم كه در ميان آيهء ديگر بطور جملهء معترضه آمده آيهء 3 مائده چنين است * ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ ) * . . . * ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلامَ دِيناً فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ . . . ) * پيداست كه آيه « اليوم » مربوط بمطلب ديگر است و بنقل شيعه و سنّى در غدير خم در بارهء ولايت على عليه السّلام نازل شده است در آيهء ما نحن فيه هم همينطور است و مىشود گفت كه اين آيه در قبل و يا بعد از آيات قيامت بوده و در صدر اوّل هنگام نوشتن قرآن چنين شده است . اگر گويند : آنوقت جملهء * ( إِنَّه خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ ) * چه تناسبى با صدر آيه كه حركت كوههاست ميتواند داشته باشد ؟ گوئيم شايد منظور آنست همانطور كه خدا هر چيز را متقن و محكم گردانيده قهرا بهر چيز داناست زيرا لازمهء اتقان دانا بودن است ، آن خدائى كه به همه چيز داناست از كارها و اعمال شما نيز آگاه است . اكنون بايد ديد مراد از مرور جبال چيست ؟ ممكن است مراد آن باشد كه پوستهء جامد زمين بر روى هستهء آن حركت مىكند لذا كوهها نيز بمتابعت