* ( لِلْمُحْسِناتِ مِنْكُنَّ أَجْراً عَظِيماً ) * احزاب : 29 « محسنات » در قرآن فقط يك بار هست اينك چند آيه را بررسى ميكنيم : * ( إِنَّ الله يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسانِ وَإِيتاءِ ذِي الْقُرْبى . . . ) * نحل : 90 احسان بالاتر از عدل است زيرا عدل آنست آنچه بر عهده دارد بدهد و آنچه براى اوست بگيرد . ولى احسان آنست بيشتر از آنچه بر عهده دارد بدهد و كمتر از آنچه براى اوست بگيرد . اختيار عدل واجب ولى اختيار احسان مستحبّ است . توجّه * ( الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَه وَبَدَأَ خَلْقَ الإِنْسانِ مِنْ طِينٍ ) * سجده : 7 بعضىها « خلقه » را بفتح لام و بعضىها به سكون لام و مصدر خوانده‌اند يعنى : همان خدائى كه هر چه آفريد نيكو آفريد . يا : همان خدائى كه خلقت همه چيز را نيكو كرد . با مقايسهء آيهء * ( وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَه تَقْدِيراً ) * فرقان : 2 * ( قُلِ الله خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ) * رعد : 16 * ( لا إِله إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ) * انعام : 102 روشن مىشود كه همه چيز را خدا آفريده و نيكو آفريده و در ميان آفريده ها بد وجود ندارد . به نظر نگارنده مراد از آيهء ما نحن فيه آنست كه در اين جهان ميان موجودات از لحاظ خلقت و تأثير در يكديگر ، موازنه و عدالت هست و آن سبب اعتدال و نكوئى تمام اشياء است و در آيهء فرقان خوانديم * ( وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَه تَقْدِيراً ) * همان تقدير و اندازه گيرى موجب حسن و نيكوئى گرديده است و اصولا « خلق » در اصل معنى چنان كه راغب گفته بمعنى اندازه گيرى است . اين موجودات بىحدّ و حصر با همهء اختلاف كه دارند مانند آهن آلات خرد و بزرگ يك كارخانه همه مفيد و همه خير و همه در هم ديگر تأثير دارند . چنان كه گفته‌اند : جهان چون چشم و خطَّ و خال و ابروست . كه هر چيزش بجاى خويش نيكوست در تفسير صافى ذيل آيهء * ( وَالسَّماءَ ) *