است . ظاهرا به زبان گويا و سخن گو از آن حديد گفته‌اند كه از آدمى دفاع مىكند و از مغلوب شدن در گفتگو مانع مىشود در بارهء منافقان آمده * ( فَإِذا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ ) * احزاب : 19 چون ترس برود با زبانهاى تيز بر شما تازند بجهة حرص بر مال . حدق : حديقه : باغ . حدائق : باغها . * ( فَأَنْبَتْنا بِه حَدائِقَ ذاتَ بَهْجَةٍ . . . ) * نمل : 60 با آن آب باغهاى بهجت آور رويانديم . اين كلمه در باغهاى آخرت و دنيا هر دو به كار رفته است مثل * ( إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً حَدائِقَ وَأَعْناباً ) * نباء : 32 . حذر : ( بر وزن فرس و علم ) پرهيز . راغب آن را احتراز از شىء مخوف گفته است . * ( يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما فِي قُلُوبِهِمْ ) * توبه : 64 منافقان بيم دارند از آنكه سوره‌اى نازل شود و به آنها از ما فى الضميرشان خبر دهد . * ( يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ ) * منافقون : 4 هر فرياد را بر عليه خود گمان ميكنند آنها دشمناند پس از آنها بپرهيز . با مراجعه بموارد استعمال خواهيم ديد كه آن بمعنى ترس نيست بلكه بمعنى پرهيز و احتياط از خطر آينده است . * ( . . . وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ . . . ) * نساء : 102 احتياط و اسلحهء خود را برگيرند معلوم است كه مراد از « حذر » غير از اسلحه است يعنى هم احتياط بدارند و هم اسلحه برگيرند . ذيل آيه ميگويد : اگر از باران و مرض در زحمت شدند اشكال ندارد كه سلاح خويش را بگذارند ولى احتياط بدارند . حاذِر * ( وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حاذِرُونَ . . . ) * شعراء : 56 اين سخن اعلاميهء فرعون بر مردم است در قبال موسى و ياران او كه گفت : اينان عدّهء اندكى هستند . . . و ما همه در احتياطيم و آماده‌ايم و مراقب اوضاعيم .