برگردانى ؟ * ( « أَلْقِ عَصاكَ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ » ) * اعراف : 117 عصايت را بيانداز ، پس آنگاه عصا ، آنچه بدروغ مىساختند ميگرفت ، [ افّاك ] * ( « وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ » ) * جاثيه : 7 ، واى بر هر دروغساز گناهكار ، افّاك صيغه مبالغه است . * ( « قاتَلَهُمُ الله أَنَّى يُؤْفَكُونَ » ) * منافقون : 4 ، خدا آنها را بكشد از حق و خدا ، بكجا برگردانده ميشوند * ( « إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ ، يُؤْفَكُ عَنْه مَنْ أُفِكَ » ) * ذاريات : 8 - 9 ظاهر معنى آيه اين است كه : شما اهل مكَّه در بارهء قرآن و آورندهء آن سخن گوناگون داريد : برگردانده مىشود از ايمان به آن ، هر كه برگردانده شود از تفكَّر و تدبّر صحيح . به نظر ميايد كه تقدير آن چنين باشد « يؤفك عن الايمان بالقرآن . من افك عن التدبّر و التفكَّر » مؤيد اين احتمال آيات ما قبل و ما بعد است كه تفكَّر در موجودات طبيعت را بميان كشيده است . مؤتفكات * ( « وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوى » ) * النجم : 53 * ( « وَجاءَ فِرْعَوْنُ وَمَنْ قَبْلَه وَالْمُؤْتَفِكاتُ بِالْخاطِئَةِ » ) * حاقّه : 9 مؤتفكات ، در لغت بمعنى بادهائى است كه از مسير خود برميگردند و محل وزيدن خود را عوض ميكنند و يا زمينهائيكه زير و رو ميشوند . و ظاهرا مراد از آن در قرآن شهرهاى ويران و زير و رو شده است نظير شهرهاى لوط و غيره معنى آيهء اول : مؤتفكه ( قراء زير و رو شونده ) را ساقط كرد . [ داستان افك ] حديث افك كه در سورهء نور از آيه 11 تا آيه 26 به آن اشاره شده و از طرف خدا تكذيب گرديده و احكام و نصايحى نيز در آن ضمن ، گفته شده است ، دروغى بود كه منافقان آن را شهرت دادند و خاطر شريف حضرت رسول صلَّى الله عليه و آله و سلَّم را به درد آوردند ، آيات وحى آن را تكذيب كرد و چند نفر از جمله عبد الله بن ابىّ ، مسطح بن اثاثه ، حسّان بن ثابت و حمنة خواهر زينب دختر جحش در آن افتراء تازيانه خوردند ( حدّ قذف ) و قضيّه خاتمه