و ديگرى انعقاد و انجماد سطح آن است . ثانيا : تشكيل كوهها و تقدير اقوات براى موجودات زنده در چهار دوران انجام يافته است * ( « وَجَعَلَ فِيها رَواسِيَ مِنْ فَوْقِها وَبارَكَ فِيها وَقَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ » ) * و اينكه بعضى از بزرگان چهار روز را فصول اربعه گرفته‌اند بسيار بعيد است ، زيرا در آيات فوق صحبت از ابتداى خلقت و حالت مذاب بودن زمين و غيره است ، فصول اربعه حساب بعدهاست و اين آيات تفصيل شش روزى است كه در آيهء : * ( « إِنَّ رَبَّكُمُ الله الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ » ) * يونس : 3 و غيره آمده است ، بعد از * ( « أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ » ) * فرموده : * ( « ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ دُخانٌ . . . » ) * آن روزها فصولى در بين نبوده است . ثالثا : آسمان كه آنوقت دخان ( گاز فشرده و غليظ ) بود و زمين كه دو دوران ديده و تازه منعقد شده بود ، هر دو بيكبار از دستور خدا پيروى كردند ، در اثر اين فرمان گاز فشرده و تيره ، رقيق شد و طبقات جوّ را تشكيل داد و در عين حال زمين استعداد يافت و تقدير اقوات گرديد * ( « فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا ) * . . . * ( فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ » ) * . بطور قطع ، دو دوران تشكيل آسمانها * ( « سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ » ) * با چهار دوران تقدير اقوات * ( « أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ » ) * متداخلاند . و خلاصه اينكه زمين در دو روز مذاب و منعقد شد و آسمان به صورت گاز فشرده و تيره از زمين بيرون آمد و اطراف آن را فرا گرفت ( اين مرحلهء اوّل ) در مرحلهء دوم ، به زمين و آسمان يك دفعه فرمان رسيد * ( « فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا » ) * اين جمله تكليف هر دو را در يك وقت اعلام مىكند ، در نتيجهء اين فرمان وضع ديگرى پيش آمد ، و آن اينكه زمين آماده شد و تقدير اقوات گرديد ، و گاز فشرده بطبقات هفت گانهء جوّ مبدّل گرديد كلمهء « ثُمّ » در آيهء * ( « ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ » ) * راجع بآيهء اول است و تقدير اينطور است * ( « خَلَقَ الأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ ) * . . . * ( ثُمَّ اسْتَوى ) *