آن باشد گذشته است . در ماه نهم و دهم نخستين موجودات جاندار بوجود آمده‌اند . در هفتهء دوّم ماه آخر سال پستانداران نمودار شدند در ساعت يازده و 45 دقيقهء روز سى و يكم ماه يعنى در ربع آخر سال ، انسان پا بعرصهء حيات گذاشته است دورهء تاريخى انسان شصت ثانيهء اخير سال است . در اين بارهء به « ارض » بند 2 كه در بارهء خلقت زمين و تقسيم دورانهاى ششگانه بحث شده رجوع شود . [ ماجَراىِ شَجَرهء مَنْهيّه ] ماجراى درخت نهى شده و وسوسهء شيطان و خوردن آدم و زوجه اش از آن و رانده شدن از جنّت در سورهء بقره ، اعراف ، طه و غيره نقل شده و در « شيطان » تحت عنوان حكايت تمرد شيطان مطلبى در بيان آن گفته شده است . اين است آنچه ذيل كلمهء آدم به نظر ما آمده ، علم واقعى پيش خداوند است . اداء : در مفردات راغب آمده ، اداء يعنى دادن حق تمام در يك دفعه ، مثل اداء جزيه و ردّ امانت « الاداء دفع الحق دفعة و موفيته » ولى در قاموس مطلق رساندن و قضا كردن آمده است . قرآن مجيد فقط در دادن حق و ردّ امانت به كار برده نه در مطلق دادن چيزى ، مثل * ( « إِنَّ الله يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلى أَهْلِها » ) * ( نساء 58 ) * ( « فَمَنْ عُفِيَ لَه مِنْ أَخِيه شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَداءٌ إِلَيْه بِإِحْسانٍ » ) * بقره : 178 آيه در بارهء ديه ( خونبها ) است كه در مقابل عفو از قصاص داده مىشود و سبب اصلى آن قتل است در اينجا نيز اداء ، اداء حق است . ولى تمام و يك دفعه بودن را كه راغب گفته بطور صريح نميتوان از قرآن استفاده كرد در روايات هست كه خونبهاى قتل عمدى بايد در يك سال ادا شود ولى يك جا دادن قيد نشده است . آنجا كه موسى بفرعون و