سيد علي اكبر قرشي
3
قاموس قرآن ( فارسي )
واسع ، وصف ميوه استعمال نشده بلكه وصف كاسه ، گودال و نظير آنها آمده است . نويسندهء فوق الذكر پس از توجّه به اين نكته استعمال آن را در ميوهء درشت معناى مولَّد ( تازه ) گرفته است تا اشكالى وارد نشود . در خاتمه لازم است بدانيم : أبّ از اوّل پر ماجرى است . شيخ مفيد رحمه الله در ارشاد نقل مىكند : از ابو بكر راجع بلفظ ابّ سئوال شد در جواب گفت : فاكهه را مىشناسيم امّا ابّ خدا به آن داناتر است . اين سخن بامير المؤمنين عليه السّلام رسيد فرمود : سبحان الله آيا ندانسته كه ابّ علف و چراگاه است و خدا در * ( « فاكِهَةً وَأَبًّا » ) * نعمتهاى خود را كه بر خلق و چهار پايان داده مىشمارد ؟ ! زمخشرى در كشاف ذيل آيهء فوق قسمتى از روايت را نقل كرده و نظير آن را از عمر نقل مىكند و در مقام اعتذار ميگويد : همت آنها مصروف به عمل بود نه بدانستن آنچه مورد عمل نبود . علَّامه امينى در الغدير ج 7 ص 103 و ج 6 ص 100 قول ابن حجر شارح صحيح بخارى را نقل كرده كه گفته : بقولى ابّ دخيل است و عربى نيست . مؤيّد اين قول خفاء معنى آن بر شيخين است . آنگاه فرموده : احدى از اهل لغت بدخيل بودن آن اشاره نكردهاند . نگارنده نيز در صحاح و قاموس و اقرب و نظير آنها ، نديدم كه بدخيل بودن آن اشارهاى شده باشد . ابَد : هميشه . پيوسته . اين كلمه 28 بار در قرآن مجيد به كار رفته است * ( « ماكِثِينَ فِيه أَبَداً » ) * كهف : 3 يعنى مؤمنان در آن اجر هميشگى هستند راغب در مفردات گويد : ابد زمان مستمرّى است كه قطع نميشود و در مادّهء « امد » گويد : ابد بمعنى زمان غير محدود است . در اقرب الموارد هست كه : ابد ظرف زمان است و براى تأكيد مستقبل ميآيد نه براى دوام و استمرار آن ، چنان كه قطَّ و البتّه براى تأكيد زمان ماضى است گويند : « ما فعلت