خواهد بكند و بگويد : خدا به من داده است ، چنان كه يكنفر پر زور و قهرمان نميتواند همه را زير مشت و لگد بياندازد و بگويد : خدا اين نيرو را به من داده است ، نيكو كار و بدكار بودن شخص ، روى كارى است كه مىكند ، پادشاه بودن يا مردم عادى بودن ، دليل عزّت و ذلَّت و خوبى و بدى نيست ، حساب عمل در ميان است ، معاويه ى مقتدر از همه بدتر ، و ابو ذر فقير از همه ( نسبت به خودش ) نيكوتر بود . 11 - هدايت و گمراهى در دست او و در اختيار اوست ، اوست كه هدايت مىكند و گمراه ميگرداند ولى گمراه نميكند مگر فاسقان را ، اگر مردم ارادهء گمراهى كردند گمراه مىكند ، او بقلب كفّار مهر مىزند كه خود در اثر ادامه ى معاصى چنين خواسته‌اند * ( « يُضِلُّ بِه كَثِيراً وَيَهْدِي بِه كَثِيراً وَما يُضِلُّ بِه إِلَّا الْفاسِقِينَ » ) * بقره : 26 * ( « إِنَّ الله يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَيَهْدِي إِلَيْه مَنْ أَنابَ » ) * رعد : 27 * ( « وَيُضِلُّ الله الظَّالِمِينَ وَيَفْعَلُ الله ما يَشاءُ » ) * ابراهيم : 27 * ( « خَتَمَ الله عَلى قُلُوبِهِمْ » ) * بقره : 7 . قرآن همه چيز را از خدا و در دست خدا ميداند ، و بى پروا ميگويد : كه عزّت و ذلَّت و ضلالت و هدايت از خداست ، اما معيّن مىكند كه : كارهاى خدا گزاف نيست و اينها روى نظم و حساب دقيقى است ، چنان كه فرمود * ( « يُضِلُّ الله الظَّالِمِينَ » ) * ابراهيم : 27 * ( « وَما يُضِلُّ بِه إِلَّا الْفاسِقِينَ » ) * بقره : 26 آنها كه ستم پيشه كرده‌اند ، گمراهشان مىكند ، مشروح سخن در « ضلال » ديده شود . 12 - او دانه را ميشكافد ، مرده از زنده و زنده را از مرده بيرون مياورد ( از تخم بىحركت و دانهء مرده و بى حركت درختان و بوته ها و علفهاى زنده بيرون مياورد ، دوباره از آنها ، تخمها و دانه هاى مرده و بىحركت خارج مىكند ) فقط او ميگرياند ، ميخنداند ، ميميراند ، زنده مىكند ، نر و ماده را او آفريده خلقت آخرت نيز در دست اوست ، او بىنياز مىكند ، او عطا مىكند ، او