در صورتيكه دورى أو زيادة از حد ترخص باشد ولكن در أثناء دور برسد بجائيكه كمتر از حد ترخص باشد كه بايد تمام كند بشرط انكه از مبدء حركت تا آنجا كه بحد رسيده يا از آنجا باخر بقدر مسافت نباشد ( فصل أول ) در چيزهائيكه بتحقق ان سفر يا حكم سفر منقطع مىشود وان چند چيز است ( أول ) رسيدن بوطن كه قاطع وموجب تمام است ماداميكه در ان باشد يا در جائيكه كمتر از حد ترخص از ان دور است باشد وماداميكه قصد مسافت تازه نكند واز حد ترخص هم نگذرد نبايد قصر كند ومراد بوطن جائى است كه براي خود مسكن گرفته كه هميشه در آنجا بماند چه بلد باشد يا قريه يا غير أنها چه آنجا مسكن پدر ومادر يا محل ولادت أو باشد يا نباشد ومعتبر نيست در صدق وطن ملك داشتن در آنجا بلى شرط است در ان كه انقدر آنجا مانده باشد كه در عرف بگويند آنجا وطن أو است وأين مختلف مىشود باختلاف اشخاص وخصوصيات وگاهى بماندن يك ماه يا كمتر در آنجا محقق مىشود وشرط نيست كه شش ماه در آنجا مانده باشد هر چند أحوط است وپيش از شش ماه اگر از سفر بانجا رسد وقصد اقامه ده روز در آنجا نكند أحوط جمع بين قصر واتمام است ( مسألة 1 ) كسيكه از وطن اصلى خود يا وطن تازه خود اعراض كند وجاى ديگر را وطن قرار دهد پس اگر در وطن سابق ملكي نداشته باشد يا دارد ولى قابل سكنى نباشد مثل انكه درختى در آنجا دارد يا قابل سكنى هم باشد ولكن شش ماه در آنجا بقصد توطن ابدى ساكن نشده باشد بمجرد اعراض از ان حكم وطنيت منقطع مىشود واگر در بين سفري بانجا مرور كند نبايد تمام بخواند بخلاف كسيكه در آنجا ملكي دارد كه بعد از قصد توطن دائمي شش ماه در آنجا مانده باشد كه مشهور علماء فرموده اند كه آنجا بحكم وطن أو است هر چند از ان اعراض كرده باشد وانجا را وطن شرعي أو مىدانند كه هر گاه از سفر بانجا رسد ماداميكه ملك أو باقي است بايد در آنجا تمام بخواند لكن أقوى آنست كه بعد از اعراض حكم وطن بر ان جارى نيست ووطن شرعي ثابت نيست هر چند در صورتيكه بان مرور كند وقصد اقامه ده روز در ان نكند أحوط جمع بين قصر واتمام است بلكه أحوط جمع است در صورتيكه در آنجا درختى مثلا داشته باشد كه قابل سكنى نيست ودر ان جا شش ماه بقصد توطن مانده باشد بلكه أحوط است در صورتيكه ماندن شش ماه در آنجا بقصد توطن نباشد بلكه بقصد تجارت باشد مثلا ( مسألة 2 ) دانستى كه وطن شرعي ثابت نيست ومنحصر بوطن عرفى است بدان كه ممكن است