تمام نمازهائى است كه از أو فوت شده اگر چه بدون عذر فوت شده باشد ومتمكن از قضا بوده واهمال كرده باشد وهم چنين روزه كه بسبب غير مرض از سفر ونحو ان فوت شده هر چند متمكن از قضاء ان نشده باشد ومراد بولي در اينجا پسر بزرگ است وبر دختر واجب نيست اگر چه پسر نداشته باشد ونه بر غير أكبر أولاد پسرى ونه بر غير پسر از پدر وبرادر وعمو وخالو وغير انها از أقارب اگر چه أحوط با نبودن ولد أكبر آنست كه كسانيكه ذكر شد قضا نمايند بترتيب طبقات ارث وأحوط از ان قضا كردن ذكور انهاست الأكبر فالأكبر وبا نبودن انها إناث از هر طبقه از طبقات حتى زوجين ومعتق وضامن جريره ( مسألة 1 ) خصوص قضاء نماز وروزه كه از خود والدين فوت شده بر ولى واجب است پس آنچه بر پدر واجب شده بسبب انكه أجير ديگرى بوده يا از نماز والدين أو بسبب ولايت بر أو باقي مانده بر ولى واجب نيست بعمل أورد ( مسألة 2 ) واجب نيست بر پسر پسر قضاء نمازهاى جد پدرى در صورتيكه أو وقت وفات جد أكبر أولاد باشد هر چند أحوط است بخصوص هر گاه ميت پسر نداشته باشد ( مسألة 3 ) هر گاه ولى ميت كه أكبر أولاد پسرى است بعد از پدر يا مادر بميرد بر برادران كوچك تر أو قضاء نماز پدر واجب نيست ( مسألة 4 ) در وجوب قضاء بر ولى شرط نيست كه وقت وفات پدر يا مادر بالغ وعاقل باشد بلكه بر طفل بعد از بلوغ وبر مجنون بعد از افاقه قضاء واجب است وهر گاه انطفل پيش از بلوغ يا مجنون پيش از افاقه بميرند واجب نيست قضاء بر أكبر باقي ماندگان ( مسألة 5 ) اگر ميت دو پسر مثلا داشته باشد يكى از انها أكبر است در سن اما ببلوغ نرسيده وديگرى كوچكتر است اما بالغ شده باحتلام يا غير أن ولى أو أول است ( مسألة 6 ) شرط نيست در ولى انكه از ميت ارث ببرد بلكه واجب است قضاء بر پسر بزرگ هر چند بسبب قتل يا مملوكيت يا كفر ممنوع از ارث بردن باشد ( مسألة 7 ) هر گاه ميت دو فرزند داشته باشد مثلا يكى خنثاى مشكل وأكبر وديگرى پسر وكوچكتر پسر ولى ميت است واگر فرزند أو منحصر بخنثى باشد قضا بر أو واجب نيست ( مسألة 8 ) هر گاه أكبر أولاد مشتبه شود بين دو نفر يا زيادتر بر هيچ كدام قضا واجب نيست هر چند تقسيم قضا بين اندو يا قرعه أحوط است ( مسألة 9 ) اگر دو پسر در سن متساوي باشند قضا را بر ان دو قسمت كنند ودر صورتيكه قضا منحصر بيك نماز باشد يا انكه بعد از تقسيم يك نماز باقي بماند ان يك نماز بر هر دو واجب كفائي است پس اگر هر دو