كه در يكي از مسجدين محتلم شود كه واجب است بر أو براي بيرون امدن از مسجد تيمم كند با انكه آنجا آب براي غسل موجود باشد لكن اين مطلب مشكل است بلكه زمان غسل يا تيمم يا بيرون رفتن از مسجد هر كدام كمتر است مقدم است زيرا كه بودن جنب در مسجدين حرام است وواجب است بر أو فورا خود را خلاص كند بيكي از سه كار كه هر كدام زودتر شود همان واجب است پس در صورتيكه زمان تيمم كمتر از آن دو باشد داخل عنوان مانع شرعي از استعمال آب مىشود ( مسألة 37 ) اگر بقدرى آب دارد كه براي وضوء يا غسل كافى نيست وممكن است انقدر آب مضاف در آن بريزد كه از اطلاق بيرون نرود وبقدر كفايت شود دور نيست وجوب آن وبعد از مخلوط نمودن وضوء يا غسل واجب مىشود اگر چه بگوئيم مخلوط كردن واجب نيست وهر گاه يخ يا برف موجود باشد وبتواند آن را آب كند اشكالى در وجوب آن نيست ( فصل دويم ) در بيان چيزهائيكه تيمم كردن بر آن صحيح است بدان كه جايز است تيمم كردن بر زمين مطلقا بنابر أقوى از خاك يا رمل يا كلوخ يا سنك ونحو انها از انجه از زمين محسوب شود حتى سنك گچ واهك پيش از پختن آن وبعد از پختن تيمم كردن بر آن جايز نيست بنابر أقوى چنانچه جايز نيست تيمم بر كل پخته مثل كوزه واجر اگر چه سائيده ومثل خاك شده باشد بنابر أقوى وجايز نيست تيمم كردن بر معادن مثل نمك وزرنيخ وطلا ونقره وعقيق وأمثال آن از چيزهائيكه از اسم زمين خارج شده وخاك ورمل وسنك وكلوخ در يك مرتبه است بنابر أقوى بلى تيمم بر خاك بهتر است ولو بتكانيدن غبار فرش ولباس ونحو آن باشد كه بعد از جمع كردن خاك محسوب است وهر گاه هيچ كدام ميسر نشود تيمم كند بلباس يا فرش يا بال أسب كه در آن غبار باشد ونتواند بتكانيدن غبار آن را جمع كند وأحوط آنست كه اختيار كند تيمم كردن بر چيزيكه غبار آن زيادتر است وهر گاه انهم ميسر نشود تيمم كند بكل در صورتيكه نتواند آن را بخشكاند والا خشكانيدن واجب است ودر قسم أول داخل مىشود پس چيزهائيكه مىشود بر آن تيمم نمود سه مرتبه دارد كه با امكان مرتبه سابق جايز نيست تيمم بمرتبه لا حق أول زمين هر چه باشد از خال ورمل وكلوخ وسنك ونحو آن غير از معادن دويم غبار سيم كل واگر فرض شود كه هيچ كدام ميسر نشود فاقد الطهورين است وأقوى در آن سقوط أداء نماز ووجوب قضاء آن است اگر چه أحوط آن است كه در انحال أداء نماز را هم ترك نكند وفاقد الطهورين اگر يخ يا برف