اعتنا نكند بلى اگر شك پيش از دخول در جزء بعد باشد اعتنا كرده ومشكوك فيه را بياورد ( مسألة 11 ) هر گاه بعد از فراغ از وضو يقين كرد كه مسح بر حائل كرده يا در موضع مسح غسل نموده يا در موضع غسل مسح نموده ولكن شك دارد كه آيا بر غير وجه شرعي بوده يا به جهت ضرورتي از تقية يا جبيره يا برودت هوا بوده ظاهر حكم به صحت است ولكن أحوط اعاده است وهم چنين است اگر بداند كه مسح به آب جديد كرده ونداند كه مسوغ داشته يا نه ( مسألة 12 ) هر گاه يقين كند كه مشغول وضو شد ولكن نمىداند كه آن را تمام كرد يا تمام نكرد به احتمال اين كه اختيارا يا اضطرارا عدول كرده باشد از وضو گرفتن در اين صورت بايد وضوء گيرد وقاعده فراغ در اينجا جارى نيست چون مورد قاعده جائى است كه بداند باني وعازم بر اتمام عمل وتصحيح آن بوده الا اين كه شك دارد كه آيا فلان جزء را اتيان كرده يا نه وبعبارة أخرى در جائى است كه شك از جهت احتمال عروض نسيان باشد نه از جهت احتمال ترك عمدى وعدول از قصد ( مسألة 13 ) هر گاه پيش از وضو يا در أثناء آن شك داشته باشد در وجود حاجب واجب است فحص كند تا يقين يا مظنه پيدا كند بعدم آن واگر يقين بوجود آن داشته باشد وشك كند در حاجب بودن آن بايد يقين كند بحصول آب در تحت آن واگر بعد از فراغ شك كند در اين كه حاجبى بوده يا نه بنا را بر عدم گذارد ووضوء أو صحيح است وهم چنين اگر يقين كند بوجود آن وشك كند در اين كه آيا آن را از جهت ايصال آب به بشره حركت داد يا تخليل يا ازاله كرد يا نه بلى هر گاه حاجبى باشد كه گاهى آب زير آن مىرسد وگاهى نمىرسد ومىداند كه در حين وضو ملتفت بان نبود ولكن شك دارد در اين كه آيا از باب اتفاق آب به زير آن رسيده يا نه احتياط باعاده را ترك نكند وهر گاه بعد از وضو حاجب معلوم الحاجبية يا مشكوك الحاجبية به بيند وشك كند كه آيا در حال وضو بوده يا بعد حادث شده در اين صورت نيز بنا را بر صحت گذارد مگر اين كه بداند كه حال وضو گرفتن ملتفت اين كه حاجبى هست يا نه نبوده كه در اين صورت أحوط اعاده است ( مسألة 14 ) هر گاه مانعى به بيند وتاريخ حدوث آن را هم بداند وشك كند كه آيا وضو پيش از حدوث مانع بوده يا بعد از آن بنا را بر صحت گذارد به جهت قاعده فراغ بلى هر گاه بداند كه در حين وضو ملتفت آن نبوده أحوط اعاده است ( مسألة 15 ) هر گاه موضعي از مواضع وضوى شخص نجس بود ونمىداند كه پيش از وضو تطهير كرده يا نه وضويش محكوم به صحت است مگر در صورتي