( قدر تكويني ) مى باشد ، بنابراين ، به طور خلاصه : يك معناى قضاء وقدر ، به رسميت شناختن قانون علت ونظام خاص علت ومعلول است . روشن است كه حكم وفرمان در جهان تكوين ، همان انجام دادن يك موضوع است ، خواه اين كار بدون واسطه ( وبه اصطلاح بالمباشره ) انجام گيرد يا با واسطه ( وبه اصطلاح بالتسبيب ) بنابر اين ، قضاى الهى ، تمام كارهايى است كه به فرمان خداوند در جهان هستى صورت مى گيرد ، خواه بدون واسطه باشد ويا با استفاده از نظام علت ومعلول . وقدر الهى نيز اندازه گيرى اين حوادث ، در عالم تكوين است . به عنوان مثال : تولد يك فرزند از تركيب نطفه پدر ومادر ( اسپرم واوول ) يك فرمان تكويني وقضاء الهى است ، در حالي كه لحظه تولد وچگونگى آن ومشخصات كودك ، قدر الهى است . در آيات قرآن نيز ( قضاء وقدر ) كرارا به اين معنا آمده است : ( فقضاهن سبع سماوات ) . ( 1 ) طبق اين آية ، ايجاد آسمانهاى متعدد ، يك قضاى الهى است . ودر آيات متعددى مى خوانيم ( إذا قضى امرا فإنما يقول له كن فيكون ) ( 2 ) ( قضاء ) همانند ( قول وامر ) ( كه در اين آيات وارد شده ) چيزى جز فرمان خلقت وآفرينش ونظام علت ومعلول نيست ) در مورد ( قدر ) نيز آيات متعددى بر معناى ياد شده تأكيد دارد : ( والله يقدر الليل والنهار ) ( 3 ) ويا ( والقمر قدرناه منازل ) . ( 4 ) احتياج به تذكر ندارد كه ( قدر ) در اين آيات ، چيزى جز اندازه گيرى در مورد

--> ( 1 ) - سوره فصلت ، آية 12 . ( 2 ) - سوره بقره ، آية 117 ، سوره آل عمران ، آية 47 ، سوره مريم ، آية 35 . ( 3 ) - سوره مزمل ، آية 20 . ( 4 ) - سوره يس ، آية 39 .