حركات خويش آزاد ومختار است و ( طبيعت ) به أو ميدان داده ومسير معينى را براي وى تعيين نكرده است وتعيين مسير را به اراده خود حيوان واگذار كرده است ، اين تعيين ارادى واختياري وانتخابى حيوان ، همواره با اشاره غريزه صورت مى گيرد وحيوان ، بيش از اين آزادى ندارد . ولى در انسان ، اين محدوديت نيز از بين رفته است ، انسان ، علاوة بر آنكه از لحاظ تنوع وتكامل غرايز وتمايلات ، از حيوان غنى تر است يعنى تمايلات درونى انسان منحصر به تمايل جلب غذا وآب وتمايل جنسي وچند تمايل محدود ديگر نيست بلكه چندين تمايل عالي ويژه در انسان وجود دارد كه در حيوان نيست از قبيل تمايلات اخلاقى وتمايل حقيقت جويى ، حكومت مستبدانه وبلا شرط غرايز نيز در انسان وجود ندارد ، زيرا يك اختلاف فاحش بين طرز فعاليت انسان وفعاليت حيوان موجود است كه موجب شده حكومت مستبدانه وبلا شرط تمايلات وغرايز از بين برود وحكومت مشروط ومقرون به آزادى ، روى كار بيايد . اين اختلاف فاحش ، روى اين جهت است كه نوع فعاليت حيوان ، التذاذى ونوع فعاليت انسان ، تدبيري است . مرحوم أستاذ شهيد مطهرى - رضوان الله تعالى عليه - در مقام فرق بين فعاليت التذاذى وتدبيري ، بيانى را مطرح نموده وبر سبيل احتمال فرموده است : ( هر چند هنوز كنه فعاليتهاى غريزي حيوان ، كشف نشده ، ولى با قرب احتمال حتى عجيب ترين اعمال دقيق غريزي حيوانات از قبيل اعمال مورچگان وزنبور عسل ، از نوع فعاليت التذاذى است نه فعاليت تدبيري . فعاليت تدبيري انسان به اين نحو است كه صرف مورد موافقت قرار گرفتن يك عملي با بعضي تمايلات ، كافى نيست . براي اينكه قوه اراده درصدد اجرا در آيد وانسان را وأدار به عمل كند بعد از اينكه