دكتر محمد مهدي گرجيان
21
قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي )
1 - اهميت مسألة قضاء وقدر يكى از مسائلي كه در أديان آسمانى وبه خصوص دين مقدس اسلام در زمينه خداشناسى مطرح شده است ومتكلمين وفلاسفه الهى در بحث الهيات ( ذات وصفات وافعال ) به تبيين آن چه از ديدگاه عقل وچه از ديدگاه نقل پرداخته اند ، مسألة قضاء وقدر است كه حقيقتا از پيچيده ترين وغامض ترين مسائل الهيات به شمار مى رود . محور اصلى غموض آن را رابطه آن با اختيار انسان در فعاليتهاى اختياريش تشكيل مى دهد ، يعنى چگونه مى توان از يك سوى به قضاء وقدر الهى معتقد شد واز سوى ديگر ، اراده وآزادى انسان ونقش آن را در تعيين سرنوشت خودش پذيرفت . به تعبير ديگر : اين مسألة هميشه توجه بشر را به خود جلب مى كرده است كه آيا جريان كارهاى جهان ، طبق يك برنامه وطرح قبلي غير قابل تخلف صورت مى گيرد وقدرتى نامرئى ولى بي نهايت مقتدر به نام سرنوشت وقضاء وقدر بر جميع وقايع عالم حكمرانى مى كند وآنچه در زمان حاضر در حال صورت گرفتن است ويا در آينده صورت خواهد گرفت ، در گذشته معين ، قطعي وحتمي شده است وانسان ، مقهور ومجبور به دنيا مى آيد ودر دنيا زيست مى كند واز دنيا مى رود ؟ يا أصلا وابدا چنين چيزى وجود ندارد . أصلا كارهاى اين جهان واز جمله افعال انسان ، با طرح و