الكليسم ، دولاب ، جذام و غيره ممكنست سبب اين بيمارى گرديده و بايد مورد درمان قرار گيرند . از نظر درمانهاى موضعى بايستى بوسيله داروهاى گندزداى ضعيف مانند مايع دكن ( 1 ) كلرازون ( 2 ) ، پرمنگنات دوپطاس 1 در 5000 آب اكسيژنه 3 حجمى خالص ، پماد كولارگل يا پروپيدكس ( 3 ) پانسمان نمود و گاهى اوقات نيز كانون بيمارى را تراش داد ( كورتاژ ) بهتر اين است كه مستقيما پى مربوطه را مورد درمان قرار داد يعنى ابتدا جريان فاراديك را روى آن وارد ساخته اگر نتيجه نداد عمل جراحى مناسب را انجام داد ( 4 ) در بعضى موارد لازم است عضو ناخوش را بريد . بيمارى اديسون Addison ' Maladie d قبلا لازمست بتجسس سيفيليس پرداخته و در صورت وجود آن درمان ضدسيفيليسى را بوسيله سولفارسنول ( درون ماهيچه ) ، نئوسالوارسان ( سوزن زدن درون رگى 10 ، 15 تا 20 سانتىگرم ) ويدور دوپتاسيم شروع كرد و در ساير موارد درمان سل را بوسيله روغن ماهى ، يدوردوفر ، ارسنيك كاكوديلات دوسود ، فسفات دوشو ، گليسرو - فسفاتها ولسيتين خوراكهاى مقوى و داروهاى نيروده ( تركيبات كنكينا ) نيز نافع است براى اينكه مواد سمى در بدن كمتر ايجاد شده و بهتر دفع گردند بايد بيمار را كم وبيش در استراحت گذارده خوراكش را منحصر بشير نموده و گاهگاهى نيز مسهل هاى خفيف تجويز كرد و بعلاوه منظما تنقيه نموده معده را شستشو داد . استعمال عصاره غدد زبرين گرده مؤثر واقع مىگردد زيرا سبب تحريك قسمت سالم غده شده و بدين ترتيب در اثر عظم آن نقص حاصله جبران مىگردد براى اين منظور ممكن است بطور مترقى روزى 10 - 20 گرم غده زبرين گرده تازه و يا عصاره شوئه را به مقدار روزانه 20 تا 60 سانتى گرم دستور داد و يا بالاخره هر دو سه روز يك بار يك آمپول 1 سانتيمتر مكعبى عصاره را كه معادل 10 سانتى گرم عصاره تمام غده است در درون ماهيچه تزريق نمود درمان با عصاره غدد زبرين گرده را بايستى چند هفته و حتى چند ماه ادامه داد . ممكن است هر 8 روز يك مرتپه 1 دوم تا 1 سوم ميلى گرم ادرنالين در زيرپوست سوزن زد ولى در استعمال اين دارو بايد خيلى دقت كرد زيرا گاهگاهى سبب توقف قلب و ايجاد خطر مى گردد . براى جلوگيرى از سستى عصاره غده زبرين گرده ، آهن ، كولا ، كوكا ، الكتريسيته ( جريان دائمى روى مهرهء پشت ) كاكوديلات دوسود ، گليسرو فسفات دوسود و سولفات دستريكنين ( روزى 3 تا 4 ميلى گرم ) نافع است . براى از بين بردن درد مصرفات ، مرفين وپاورون به كار مىروند . براى جلوگيرى از قى مشروبات گازدار خنك ، شربت ريوير ، آب كلرفرمه ، مانتول ، اتر ، تنفس اكسيژن و مصرفات در ناحيه معده مفيد است بالاخره براى از بين بردن يبوست تنقيه هاى ساده كافى است ، تجويز مسهل ها به علت

--> ( 1 ) Liqueur de Daquin ( 2 ) Clorzone ( 3 ) Propidex ( 4 ) neurotripsie ou le hersage , Elongation simple