متعدد و چكانيدن روغن گومنوله گلو و بينى را گندزدائى نمود . براى گندزدائى گلو ممكن است بيمار روزى 10 تا 12 قرص سروم خشك شده را بمكد . پس از بهبودى كامل اگر بادامك‌ها بزرگند بايد آنها را برداشته و اشعه ما وراء بنفش به كار برد . براى دومان فلجهاى پس از ديفترى به مبحث فلجها مراجعه شود . 2 - ديفترى بدخيم يا ديفترى توأم با گندهاى ديگر - درمان عمومى اين نوع ديفترى نيز مانند نوع اول است يعنى بايد حالت عمومى بيمار را با تجويز داروها تقويت نموده باكافئين ، اسپارطئين ، هوئيل كامفره واوئابائين به نيروى دل كمك كرد همچنين استريكنين ( 2 تا 3 ميلى گرام در بزرگان ) و در صورت لزوم عصاره غدد زبرين كليه يا ادرنالين 1 در هزار ( هر دو ساعت 10 قطره بطوريكه مقدار روزانه آن به 60 تا 80 قطره برسد ) به كار برد . حمامهاى گرم 36 درجه ، سوزن زدن سروم فيزيولوژيك ساده ( روزى 250 تا 500 سانتى متر مكعب ) ياكافئين دار وانتقال خون مفيد است . اگر عوارضى ازطرف دل بظهور رسيد بايد به سوزن زدن درون سياهرگى اوئابائين پرداخت . بايد به خاطر داشت كه اجتماع ميكروبها با يكدگر مانع تأثير سروم ضد ديفترى بر روى باسيل لوفلر نخواهد شد بدين جهت حتما لازمست درمان باسروم را مانند آنچه در نوع اول گذشت شروع كرد تنها چون در اين جا عوارضى اضافه شده و بيمارى شديد گرديده است بايد سروم را به اندازه بيشترى به كار برد و پس از آنكه غشاءهاى كاذب خواص غشاء كاذب ديفترى را از دست داد به درمانهاى ويژه ضد استرپتوكوك بطريق زير پرداخت : غشاءكاذب استرپتو كوكى خاكسترى رنگ و نرم بوده و ته آن‌ها زخم و به آسانى خون مىافتد ، سروم ضد ديفترى بر روى اين نوع غشاء كاذب هيچ تأثيرى ندارد بنابراين لازمست پس از استعمال سروم به مقدار كافى و از بين رفتن باسيل لوفلر براى از بين بردن استرپتو كوك روبيازول ، سرم ضداسترپتو كوك تجويز نموده و يا الكترار گول در درون سياهرگ ( 10 سانتى متر مكعب ) سوزن زده و گلو را گندزدائى كرد . سرم ضد استرپتو كوك را ممكن است به مقدار 30 تا 50 سانتى متر مكعب سوزن زده و نسبت به شدت بيمارى هر 12 تا 24 ساعت آن را تكرار كرد تا عوارض موضعى به كلى از بين بروند . در ضمن استعمال اين نوع سروم به كار بردن كولار گول وسروم ضد ديفترى ممنوع است . براى گندزدائى گلو تمام مواد گندزدارا مىتوان به كار برد ولى بايد به خاطر داشت كه غلظت آنها زياد نباشد تا سبب از بين رفتن مخاط نگردد - براى اين منظور ممكن است 2 يا 3 قاشق آب اكسيژنه در يك گيلاس آب ويخته بيمار غرغره كند يا اينكه محلول 5 در هزار ترسنيول را هر ساعت يا دو ساعت يك بار غرغره نمايد . بالاخره تنطوريد را مىتوان موضعا استعمال كرد يعنى آن را با گليسرين مخلوط كرده روى غشاءهاى كاذب ماليد : تنطوريد گليسرين از هر كدام 15 گرم